Homiladorlikda pielonefrit: xavfi va davolash

Homiladorlikda pielonefrit: xavfi va davolash

Homiladorlik davri ayol organizmi uchun ham fiziologik, ham psixologik jihatdan katta sinov davridir.

Bu davrda barcha a'zolar va tizimlar ikki barobar yuklama bilan ishlaydi, ayniqsa siydik ajratish tizimi alohida e'tibor talab qiladi.

Pielonefrit homilador ayollar orasida eng ko'p uchraydigan jiddiy ekstragenital kasalliklardan biri bo'lib, u ham ona, ham homila salomatligiga jiddiy xavf tug'dirishi mumkin.

Zamonaviy akusherlik va ginekologiya amaliyotida ushbu kasallikni o'z vaqtida aniqlash va to'g'ri davolash asoratlarning oldini olishda hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Ushbu maqolada homiladorlikdagi pielonefritning o'ziga xos xususiyatlari, xavflari va zamonaviy tibbiyot tavsiya etgan davolash usullari haqida batafsil so'z yuritamiz.

Kasallik nima

Pielonefrit - bu buyrakning jom-tizimi va parenximasining (to'qimasining) o'tkir yoki surunkali yallig'lanishi bilan kechadigan kasallikdir.

Kasallik asosan bakterial infeksiya natijasida kelib chiqadi va urologik muammolar orasida eng xavflilaridan biri hisoblanadi.

Homiladorlik davrida yuzaga keladigan pielonefrit ko'pincha "gestatsion pielonefrit" deb ataladi, chunki u bevosita homiladorlik bilan bog'liq o'zgarishlar fonida rivojlanadi.

Statistik ma'lumotlarga ko'ra, homilador ayollarning 2 foizidan 10 foizigacha bo'lgan qismida ushbu kasallik kuzatiladi.

Kasallik ko'pincha homiladorlikning ikkinchi yarmida, ya'ni bachadon hajmi sezilarli darajada kattalashgan davrda namoyon bo'ladi.

Sabablar va xavf omillari

Homiladorlik davrida buyraklar yallig'lanishiga moyillik ortishining bir qancha fiziologik va patologik sabablari mavjud.

Gormonal o'zgarishlar: Homiladorlik gormoni bo'lgan progesteron siydik yo'llari va siydik pufagi silliq mushaklarini bo'shashtiradi.

Bu holat siydik yo'llarining kengayishiga va siydik oqimining sekinlashishiga (stazga) olib keladi.

Mexanik bosim: Kattalashayotgan bachadon siydik yo'llarini (ureterlarni) siqib qo'yadi, bu esa siydikning buyraklardan erkin oqib tushishiga to'sqinlik qiladi.

Anatomik o'zgarishlar: O'ng tomondagi siydik yo'li ko'pincha bachadonning o'ngga burilishi tufayli ko'proq siqiladi, shuning uchun o'ng tomonlama pielonefrit ko'proq uchraydi.

Bakterial omillar: Kasallikni ko'pincha ichak tayoqchasi (Escherichia coli) bakteriyasi qo'zg'atadi, shuningdek, klebsiella, enterokokklar va stafilokokklar ham sabab bo'lishi mumkin.

Simptomsiz bakteriuriya: Agar ayolda homiladorlikdan oldin yoki homiladorlikning boshida siydikda bakteriyalar aniqlangan bo'lsa-yu, lekin davolanmagan bo'lsa, bu 30-40 foiz holatlarda o'tkir pielonefritga aylanadi.

Qandli diabet va immunitetning pasayishi: Surunkali kasalliklar va organizm himoya qobiliyatining zaiflashishi infeksiyaga yo'l ochadi.

Siydik yo'llari infeksiyalarining anamnezda (o'tmishda) mavjudligi.

Shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik.

Belgilar

O'tkir pielonefrit belgilari odatda to'satdan va yaqqol namoyon bo'ladi.

Tana haroratining ko'tarilishi: Isitma 38-40 darajagacha chiqishi, qaltirash va kuchli terlash bilan kechishi mumkin.

Bel sohasidagi og'riq: Odatda bir tomonlama yoki ikki tomonlama bo'lib, u doimiy va simillovchi xarakterga ega.

Umumiy intoksikatsiya belgilari: Ko'ngil aynishi, qusish, bosh og'rig'i va kuchli holsizlik.

Siydik chiqarishdagi o'zgarishlar: Tez-tez va og'riqli siydik chiqarish, siydikning xiralashishi yoki unda qon aralashmasi bo'lishi.

Qorinning pastki qismidagi og'riqlar, ba'zan bu bachadon tonusi oshishi bilan adashtirilishi mumkin.

Ishtahaning yo'qolishi va uyquning buzilishi.

Surunkali pielonefritning qo'zg'alishi biroz yumshoqroq kechishi mumkin, lekin baribir shifokor nazoratini talab qiladi.

Tashxis (tekshiruvlar)

Pielonefritni tashxislash kompleks yondashuvni talab qiladi va laboratoriya hamda instrumental usullarga tayanadi.

Umumiy siydik tahlili: Bunda leykotsitlar sonining ortishi, oqsil mavjudligi va bakteriyalar aniqlanishi muhim ko'rsatkichdir.

Nechiporenko usulida siydik tahlili: Yallig'lanish darajasini aniqroq belgilash uchun qo'llaniladi.

Siydikning bakteriologik ekmasi (bak-posev): Infeksiyani qo'zg'atgan aniq bakteriya turini va uning qaysi antibiotiklarga sezgirligini aniqlash uchun o'tkaziladi.

Umumiy qon tahlili: Leykotsitoz (oq qon hujayralarining ko'payishi) va EChT (eritrotsitlar cho'kish tezligi) oshishi yallig'lanishdan dalolat beradi.

Buyraklar ultratovush tekshiruvi (UZI): Bu homiladorlikda eng xavfsiz va informativ usul bo'lib, buyrak to'qimasining holatini, jomlarning kengayganini va siydik oqimi buzilganini ko'rsatadi.

Qonning bioximik tahlili: Buyraklar faoliyatini baholash uchun mochevina va kreatinin miqdori tekshiriladi.

Kunlik siydik miqdorini nazorat qilish (diurez).

Davolash usullari

Homiladorlikda pielonefritni davolash faqat statsionar sharoitda, ya'ni shifoxonada amalga oshirilishi shart.

Davolashning asosiy maqsadi infeksiyani yo'q qilish, siydik oqimini tiklash va homila uchun xavflarni kamaytirishdir.

Antibakterial terapiya: Bu davolashning asosi hisoblanadi; shifokor homila uchun xavfsiz bo'lgan (teratogen ta'sirga ega bo'lmagan) antibiotiklarni tanlaydi.

Infuzion terapiya: Organizmning intoksikatsiyasini kamaytirish va suv-tuz muvozanatini tiklash uchun tomir orqali suyuqliklar yuboriladi.

Spazmolitik vositalar: Siydik yo'llarini bo'shashtirish va og'riqni kamaytirish uchun qo'llaniladi.

Pozitsion terapiya: Ayolga ma'lum vaqt davomida tirsak-tizza holatida turish tavsiya etiladi; bu bachadonning buyrak ustidagi bosimini kamaytirib, siydik oqimini yaxshilaydi.

Fitoterapiya: Shifokor tavsiyasiga ko'ra, buyrak choylari va o'simlik asosidagi preparatlar qo'shimcha yordam sifatida berilishi mumkin.

Diyetoterapiya: Achchiq, sho'r va qovurilgan taomlar cheklanadi, suyuqlik iste'moli nazorat qilinadi.

Jarrohlik choralari: Agar dori-darmonlar yordam bermasa va siydik yo'llari butunlay to'silib qolsa, kateterlash yoki stent qo'yish kabi kichik invaziv muolajalar amalga oshiriladi.

Kamdan-kam hollarda, hayotiy ko'rsatmalar bo'lganda, nefrostomiya yoki ochiq operatsiyalar talab etilishi mumkin.

Homiladorlik va reproduktiv salomatlikka ta'siri

Pielonefrit o'z vaqtida davolanmasa, ona va bola uchun jiddiy asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Muddatidan oldin tug'ruq: Yallig'lanish jarayoni bachadon tonusini oshirib, erta to'lg'oqlarga sabab bo'lishi mumkin.

Homiladorlik toksikozi va gestoz: Pielonefriti bor ayollarda kechki toksikoz rivojlanish xavfi ancha yuqori.

Homila gipoksiyasi: Ona organizmidagi intoksikatsiya homilaga kislorod yetib borishini qiyinlashtiradi.

Homila rivojlanishining kechikishi: Surunkali yallig'lanish yo'ldosh orqali ozuqa moddalari almashinuvini yomonlashtiradi.

Intrauterin infeksiya: Bakteriyalar homila qobig'i va suviga o'tib, bolada tug'ma infeksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin.

Septik asoratlar: Og'ir holatlarda infeksiya qon orqali butun tanaga tarqalishi (sepsis) xavfi mavjud.

Buyrak yetishmovchiligi: Buyrak to'qimalarining kuchli zararlanishi kelajakda ayolning umumiy salomatligiga ta'sir qiladi.

Profilaktika

Pielonefritni oldini olish uni davolashdan ko'ra osonroq va xavfsizroqdir.

Muntazam tibbiy ko'rik: Homiladorlikning birinchi haftalaridan boshlab barcha buyurilgan tahlillarni o'z vaqtida topshirish lozim.

Simptomsiz bakteriuriyani davolash: Siydikda bakteriya aniqlangan zahoti, hatto og'riq bo'lmasa ham, davolanishni boshlash kerak.

Suyuqlik ichish tartibi: Kuniga kamida 1.5-2 litr toza suv ichish siydik yo'llarini yuvib turishga yordam beradi.

Shaxsiy gigiyena: Jinsiy a'zolar tozaligiga qat'iy rioya qilish va to'g'ri yuvinish qoidalarini bilish muhim.

Siydik pufagini o'z vaqtida bo'shatish: Siydik qistaganda uzoq ushlab turmaslik kerak, chunki bu bakteriyalar ko'payishiga sharoit yaratadi.

Tirsak-tizza holati: Kuniga bir necha marta 10-15 daqiqa davomida ushbu holatda turish buyraklarga yuklamani kamaytiradi.

Ich qotishining oldini olish: Ichaklarning to'g'ri ishlashi kichik chanoq a'zolarida qon aylanishini yaxshilaydi va bakteriyalar tarqalishini kamaytiradi.

Sovuq qotishdan saqlanish: Bel va oyoqlarni doimo issiq tutish lozim.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Ayrim holatlarda kutish va uy sharoitida davolanish hayot uchun xavfli bo'lishi mumkin.

Tana harorati to'satdan 38 darajadan oshganda.

Bel sohasida chidab bo'lmaydigan yoki kuchayib boruvchi og'riq paydo bo'lganda.

Siydik miqdori keskin kamayib ketganda yoki umuman to'xtaganda.

Siydikda qon yoki yiring aralashmasi ko'ringanda.

Kuchli qusish kuzatilib, ichilgan suv organizmda qolmayotganda.

Bachadon sohasida to'lg'oqsimon og'riqlar boshlanganda.

Holsizlikdan hushni yo'qotish holatlari kuzatilganda.

Ko'p beriladigan savollar

• Pielonefrit homiladorlikda antibiotiksiz davolanadimi?

Yo'q, pielonefrit bakterial kasallik bo'lgani uchun antibiotiklar davolashning asosi hisoblanadi. Antibiotiklarsiz infeksiya buyrakni yemirishi va bolaga o'tishi mumkin. Zamonaviy tibbiyotda homilaga zarar yetkazmaydigan maxsus antibiotiklar guruhlari mavjud.

• Pielonefrit bilan tabiiy tug'ish mumkinmi?

Ha, aksariyat hollarda pielonefrit bilan og'rigan ayollar o'zlari tug'ishlari mumkin. Kesarcha kesish faqat akusherlik ko'rsatmalari yoki ayolning ahvoli juda og'ir bo'lganda amalga oshiriladi.

• Kasallik homilada nuqsonlar keltirib chiqaradimi?

Pielonefritni qo'zg'atuvchi bakteriyalarning o'zi odatda tug'ma nuqsonlarga sabab bo'lmaydi. Biroq, yuqori isitma va kislorod yetishmovchiligi homila rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuning uchun o'z vaqtida davolanish muhim.

• Pielonefrit har bir homiladorlikda takrorlanadimi?

Majburiy emas, lekin xavf yuqori bo'ladi. Agar ayolda surunkali pielonefrit bo'lsa yoki anatomik moyillik bo'lsa, keyingi homiladorliklarda profilaktika choralariga yanada qattiqroq rioya qilish talab etiladi.

• Homiladorlikda buyrak choylarini ichish mumkinmi?

Ko'pgina buyrak choylari va o'simlik yig'imlari foydali, ammo ularning tarkibida bachadon tonusini oshiruvchi giyohlar bo'lishi mumkin. Shuning uchun har qanday fitopreparatni ichishdan oldin ginekolog bilan maslahatlashish shart.

Xulosa

Pielonefrit - bu homiladorlik davrida e'tiborsiz qoldirib bo'lmaydigan jiddiy kasallikdir.

Tibbiyotning bugungi rivojlanish darajasi ushbu kasallikni ona va bola uchun minimal xavf bilan davolash imkonini beradi.

Eng muhimi, ayol kishi o'z tanasidagi o'zgarishlarga e'tiborli bo'lishi, tahlillarni o'z vaqtida topshirishi va shifokor tavsiyalariga so'zsiz amal qilishi lozim.

Sog'lom turmush tarzi, to'g'ri ovqatlanish va o'z vaqtida o'tkazilgan profilaktika tadbirlari homiladorlikning muvaffaqiyatli o'tishini va sog'lom farzand dunyoga kelishini ta'minlaydi.

Ushbu maqola ma'lumot uchun, shifokor ko'rigini almashtirmaydi.

Turmush tarzi va ovqatlanish bo'yicha amaliy maslahatlar

Pielonefritni davolash va uning qaytalanishini oldini olishda to'g'ri turmush tarzi hamda ratsion hal qiluvchi rol o'ynaydi. Homilador ayol nafaqat dori-darmonlar, balki kundalik odatlari orqali ham buyraklariga yordam berishi mumkin.

• Suyuqlik iste’moli: Agar shifokor tomonidan shishlar tufayli cheklov qo'yilmagan bo'lsa, kuniga 2-2,5 litrgacha suyuqlik ichish tavsiya etiladi. Bunda toza suv, shakarsiz kompotlar va ayniqsa, moruslar (klukva yoki brusnika) juda foydali. Ular siydikni kislotali muhitga o'tkazib, bakteriyalar ko'payishiga to'sqinlik qiladi.
• Tuzni cheklash: Ratsionda tuz miqdorini kuniga 3-5 grammgacha kamaytirish lozim. Tuz organizmda suyuqlikni ushlab qoladi va buyraklarga qo'shimcha yuklama beradi, bu esa qon bosimi oshishiga olib kelishi mumkin.
• "Tirsak-tizza" mashqi: Kuniga 3-4 marta 10-15 daqiqa davomida tirsak-tizza holatida turishni odat qiling. Bu pozitsiyada bachadon pastga osilib, siydik yo'llarini bosishdan to'xtaydi va buyraklardan siydik oqishi yaxshilanadi.
• Iste’mol qilinadigan mahsulotlar: Ratsionda qaynatilgan go'sht, baliq, sut mahsulotlari, meva va sabzavotlar ustunlik qilishi kerak. Ayniqsa, qovoq, tarvuz va bodring kabi yengil peshob haydovchi xususiyatga ega mahsulotlar foydalidir.
• Taqiqlangan mahsulotlar: Achchiq ziravorlar, dudlangan mahsulotlar, konserva, shokolad, kuchli qahva va gazli ichimliklardan butunlay voz kechish lozim. Ular buyrak kanalchalarini ta'sirlaydi.
• Uyqu holati: Homiladorlikning ikkinchi yarmida chalqancha yotish tavsiya etilmaydi. Yaxshisi, chap yonbosh bilan yotish kerak — bu buyrak qon aylanishini va siydik oqimini yaxshilaydi.
• Shaxsiy gigiyena: Har bir hojatdan so'ng to'g'ri yuvinish (oldindan orqaga qarab) va paxtali ichki kiyimlardan foydalanish infeksiya ko'tarilishining oldini oladi.

Afsonalar va haqiqatlar

Pielonefrit haqida homilador ayollar orasida ko'plab noto'g'ri qarashlar mavjud. Keling, ularning eng keng tarqalganlarini ko'rib chiqamiz:

1. Afsona: Homiladorlikda antibiotik ichish homila uchun har doim zararli va majburiy nogironlikka olib keladi.

Haqiqat: Pielonefrit — bu bakterial infeksiya, uni antibiotiksiz davolab bo'lmaydi. Hozirgi kunda homiladorlikning ma'lum muddatlarida ruxsat etilgan, homilaga zarar yetkazmaydigan xavfsiz guruh antibiotiklari mavjud. Davolanmagan infeksiya (sepsis, homila tushishi) antibiotikdan ko'ra ming chandon xavfliroqdir.

2. Afsona: Agar bel og'rimasa, demak pielonefrit yo'q va davolanish shart emas.

Haqiqat: "Simptomsiz bakteriuriya" degan holat bor. Bunda ayol hech qanday og'riq sezmaydi, lekin siydikda bakteriyalar bo'ladi. Agar u davolanmasa, 30-40% holatda bir necha hafta ichida o'tkir pielonefritga aylanadi.

3. Afsona: Pielonefrit bilan faqat kesarcha kesish orqali tug'ish mumkin.

Haqiqat: Pielonefritning o'zi kesarcha kesish uchun ko'rsatma emas. Agar kasallik remissiya (tinch) holatida bo'lsa va akusherlik asoratlari bo'lmasa, ayol tabiiy yo'l bilan tug'ishi mumkin.

4. Afsona: Faqatgina giyohlar va buyrak choylari bilan kasallikni butunlay davolash mumkin.

Haqiqat: Fitoterapiya faqat yordamchi usul hisoblanadi. O'simliklar infeksiya manbasini (bakteriyani) to'liq o'ldira olmaydi. Ularni antibiotiklar bilan birga qo'llash samara beradi.

5. Afsona: Pielonefrit bo'lgan ayolga ko'p suv ichish mumkin emas, chunki shishib ketadi.

Haqiqat: Aksincha, pielonefritda buyraklarni "yuvish" va intoksikatsiyani haydash uchun yetarli suyuqlik kerak. Shishlar ko'pincha suvdan emas, balki tuzning ko'pligi yoki buyrak faoliyatining yetishmovchiligidan kelib chiqadi.

Bemorlar uchun shifokor maslahati

Aziz bo'lajak onalar! Pielonefrit — bu qo'rqinchli hukm emas, balki tibbiy nazorat talab qiladigan holatdir. Quyidagi shifokor tavsiyalariga amal qilish orqali siz farzandingizni xavfdan asrab qolasiz:

• O'zboshimchalik bilan davolanmang: Qo'shningiz yoki internetdagi maslahatlar asosida dori ichmang. Har bir organizm va homiladorlik muddati o'ziga xos yondashuvni talab qiladi.
• Tahlillarni vaqtida topshiring: Har bir akusher-ginekolog ko'rigidan oldin siydik tahlilini topshirish zerikarli tuyulishi mumkin, ammo bu kasallikni erta bosqichda tutib olishning yagona yo'lidir.
• Kichik o'zgarishlarga e'tiborli bo'ling: Siydik rangining o'zgarishi, hidining o'tkirlashishi yoki beldagi simillovchi og'riq paydo bo'lganda, darhol shifokorga xabar bering.
• Kasalxonaga yotishdan bosh tortmang: Agar shifokor statsionar davolanishni taklif qilsa, bunga rozi bo'ling. Uy sharoitida tomir ichiga yuboriladigan dori-darmonlarni va doimiy monitoringni ta'minlash imkonsiz.
• Tishlarni davolang va surunkali infeksiyalarni yo'qoting: Tish chirishi (karies) yoki tonzillitdagi bakteriyalar qon orqali buyraklarga yetib borishi mumkin. Organizmdagi har qanday infeksiya o'chog'ini bartaraf eting.

Qo'shimcha savol-javoblar

1. Pielonefrit homilaga qanday ta'sir qilishi mumkin?

Pielonefrit o'z vaqtida davolanmasa, homila ichi infeksiyasi, homila o'sishining sekinlashishi, muddatidan oldin tug'ruq va homilaning kislorod yetishmasligi (gipoksiya) kabi xavflarni keltirib chiqarishi mumkin. Shuningdek, onada preeklampsiya rivojlanish xavfi ortadi.

2. Pielonefrit bilan og'rigan ayollar tug'ruqdan keyin ham nazoratda turishi kerakmi?

Albatta. Tug'ruqdan keyin organizm qayta tiklanish jarayonini o'taydi va buyraklar hali ham zaif bo'lishi mumkin. Tug'ruqdan 1 oy o'tgach, albatta siydik tahlili topshirish va buyrak UZI qildirish tavsiya etiladi.

3. Surunkali pielonefriti bor ayollar homiladorlikni qanday rejalashtirishi kerak?

Homiladorlikdan kamida 3-6 oy oldin ginekolog va nefrolog ko'rigidan o'tish lozim. Barcha infeksiya o'choqlarini sanatsiya qilish (tozalash) va agar kasallik qo'zg'algan bo'lsa, uni to'liq so'ndirish (remissiya bosqichiga o'tkazish) shart.

4. Buyrak choylarini homiladorlikda hammaning ichishi mumkinmi?

Yo'q, hamma o'tlarni ham homiladorlikda ichib bo'lmaydi. Masalan, ba'zi peshob haydovchi o'tlar bachadon tonusini oshirishi mumkin. Faqatgina shifokor tavsiya qilgan "Buyrak yig'masi" (Pochechniy chay) yoki tarkibi ma'lum bo'lgan preparatlarni (masalan, Kanefron) qabul qilish xavfsizdir.