Tug‘ruqda epidural og‘riqsizlantirish: foyda va xavflar

Tug‘ruqda epidural og‘riqsizlantirish: foyda va xavflar

Tug‘ruq og‘rig‘ini yengillashtirish usulini tanlash shaxsiy qarordir. Ayrim ayollar harakatlanish, nafas mashqlari va yaqin inson ko‘magini afzal ko‘radi; boshqalar dori vositalari yoki epiduralni xohlaydi. Og‘riqsizlantirishni so‘rash zaiflik belgisi emas, undan voz kechish ham alohida jasorat mezoni hisoblanmaydi. Reja tug‘ruq davomida ehtiyoj, sog‘liq holati va mavjud imkoniyatlarga qarab o‘zgarishi mumkin.

Epidural kuchli og‘riqni sezilarli kamaytirishi mumkin, ammo mutlaqo og‘riqsiz tug‘ruqni kafolatlamaydi. Uning foydasi, cheklovlari va xavflari anesteziolog bilan muhokama qilinadi. Quyidagi ma’lumot odatda nimalar sodir bo‘lishini tushuntiradi; aynan sizga mos kelishini esa klinik baholash belgilaydi. Tug‘ruqxonalardagi xizmatlar va kuzatuv imkoniyatlari farq qilishi mumkin. Maqoladagi fotosuratlar bo‘lsa, ular faqat tasviriy maqsadda beriladi va haqiqiy bemorlarni ko‘rsatmaydi.

Epidural qanday ishlaydi?

Epiduralda ingichka kateter umurtqa kanali ichidagi, orqa miya qobig‘idan tashqarida joylashgan epidural bo‘shliqqa kiritiladi. Kateter orqali yuboriladigan og‘riqsizlantiruvchi vositalar bachadon va tug‘ruq yo‘llaridan keladigan og‘riq signallarining nervlar orqali uzatilishini kamaytiradi. Dori odatda qonga yuboriladigan og‘riq qoldiruvchilardan boshqacha yo‘l bilan ta’sir qiladi. To‘g‘ri bajarilgan muolajada igna orqa miyaning o‘ziga kiritilmaydi.

Ayol odatda hushyor qoladi, gaplasha oladi va tug‘ruqda ishtirok etadi. Qorin pastida bosim, tortilish yoki bolaning pastga tushishini sezish saqlanishi mumkin. Oyoqlar iliq, uvishgan yoki og‘ir bo‘lib tuyulishi ehtimoli bor. Og‘riq sezgisi bilan harakat kuchi bir xil darajada o‘zgarmaydi: bu dori tarkibi, miqdori va individual javobga bog‘liq. Ta’sir darhol to‘liq boshlanmaydi, shuning uchun kateter qo‘yilgach uning ishlashi tekshiriladi. Epidural spinal og‘riqsizlantirish bilan bir xil muolaja emas, lekin ayrim vaziyatlarda bu usullar birgalikda qo‘llanishi mumkin.

Tanlov va xabardor rozilik

Epidural haqida homiladorlik davridayoq suhbatlashish foydali, ayniqsa bel operatsiyasi, qon ivish muammosi yoki murakkab kasallik bo‘lsa. Biroq oldindan tuzilgan reja majburiyat emas. Tug‘ruq vaqtida epiduralni xohlash yoki undan voz kechish mumkin. Anesteziolog mavjud vaqt, ayolning holati va tug‘ruqning rivojlanishini hisobga olib, muolajaning amaliy imkoniyatini tushuntiradi. Tug‘ilish juda yaqin bo‘lsa, uni o‘rnatish va ta’sirini kutish uchun vaqt yetmasligi mumkin.

Xabardor rozilik oddiy imzo bilan cheklanmaydi. Suhbatda kutilayotgan yengillik, ko‘proq uchraydigan nojo‘ya ta’sirlar, kam uchraydigan jiddiy asoratlar, muqobil usullar va epidural yetarli ishlamasa keyingi qadamlar yoritilishi kerak. Tushunarsiz so‘zlarni izohlashni, zarur bo‘lsa tarjimonni so‘rash mumkin. Og‘riq kuchli bo‘lsa ham, imkon qadar savol berish va javobni tushunish uchun sharoit yaratiladi. Hamroh yordam berishi mumkin, lekin rozilik qarorini ayolning o‘rniga qabul qilmaydi. Shoshilinch vaziyatda tushuntirish qisqaroq bo‘lishi mumkin, ammo uning asosiy maqsadi saqlanadi.

Muolaja qanday bajariladi?

Avval anesteziolog kasalliklar, allergiyalar, oldingi anesteziya tajribasi va qabul qilinayotgan dorilarni so‘raydi. Qo‘l venasiga kateter o‘rnatilishi mumkin; qon bosimi va boshqa boshlang‘ich ko‘rsatkichlar baholanadi. Ayol odatda o‘tirib oldinga egiladi yoki yonboshlab yotadi. Belni qulay bukish umurtqalar orasidagi joyga kirishni osonlashtiradi. To‘lg‘oq kelganda xodimga aytish, imkon qadar keskin qimirlamaslik muhim.

Bel terisi antiseptik bilan tozalanadi va mahalliy og‘riqsizlantiriladi. Keyin maxsus igna orqali yumshoq kateter kiritilib, igna chiqariladi; belda faqat kateter qoladi va mahkamlanadi. Igna kiritilishida bosim yoki qisqa noqulaylik bo‘lishi mumkin. Oyoqqa tarqaluvchi o‘tkir sanchish sezilsa, darhol aytish kerak. Dori berilgach, ta’sir ikki tomonda tekshiriladi va kerak bo‘lsa moslashtiriladi. Kateter tug‘ruq davomida qo‘shimcha og‘riqsizlantirish imkonini beradi. Uni qo‘yish ba’zan texnik jihatdan qiyin bo‘ladi yoki qayta urinish talab etadi; bu holatning o‘zi asorat yuz berganini anglatmaydi.

Qaysi holatlarda epidural mos kelmasligi mumkin?

Ayolning roziligi bo‘lmasa epidural bajarilmaydi. Qon ivishining jiddiy buzilishi, ayrim qon suyultiruvchi dorilarning yaqinda qabul qilingani yoki igna kiritiladigan joydagi infeksiya muolajani xavfli qilishi mumkin. Og‘ir qon yo‘qotish, qon aylanishining beqarorligi va ayrim og‘ir infeksiyalar ham qarorni o‘zgartiradi. Bunday vaziyatlarda avval asosiy muammoni barqarorlashtirish yoki boshqa og‘riqsizlantirish usulini tanlash zarur bo‘lishi mumkin.

Oldingi bel operatsiyasi, umurtqa qiyshiqligi yoki asab tizimi kasalligi har doim mutlaq taqiq emas. Ular texnik qiyinchilik, yetarli ta’sir bo‘lmasligi yoki alohida kuzatuv ehtiyojini oshirishi mumkin. Anesteziolog operatsiya hujjatlari va mavjud tekshiruvlarni ko‘rishni so‘rashi mumkin. Trombotsitlar kamaygan bo‘lsa, faqat bitta raqam emas, uning o‘zgarishi, sabab va boshqa belgilar ham hisobga olinadi. Dorilarni, ayniqsa qon suyultiruvchilarni, epidural olish maqsadida o‘zboshimchalik bilan to‘xtatish yoki qabul vaqtini o‘zgartirish mumkin emas.

Tekshiruvlar qanday tanlanadi?

Barcha ayollarga bir xil tahlillar yoki bel tasviriy tekshiruvlari kerak bo‘lmaydi. Qaror suhbat, ko‘rik, homiladorlik tarixi va mavjud natijalarga asoslanadi. Masalan, qon ketishga moyillik, trombotsitlar kamayishi ehtimoli, preeklampsiya yoki tegishli dorilar bo‘lsa, qon tahlili va ba’zan ivish ko‘rsatkichlari kerak bo‘lishi mumkin. Sog‘lom, xavf omillarisiz ayolda qo‘shimcha tekshiruvlar hajmi boshqacha bo‘ladi.

Murakkab bel anatomiyasida ultratovush kateter kiritiladigan joyni topishga yordam berishi mumkin, ammo u hamma uchun shart emas. MRT odatda epidural oldidan muntazam talab qilinmaydi. Keyinchalik kuchayuvchi oyoq zaifligi yoki siydik chiqarish nazorati buzilishi paydo bo‘lsa, shifokor shoshilinch tasviriy tekshiruvni tanlashi mumkin. Tekshiruvning vazifasi shunchaki ro‘yxatni to‘ldirish emas, aniq xavfni baholash yoki davolashni kechiktirmasdan muhim sababni aniqlashdir.

Foydalari, cheklovlari va dalillar

Epidural tug‘ruq og‘rig‘ini yengillashtirishning eng samarali usullaridan biridir. U uzoq davom etayotgan tug‘ruqda dam olishga yordam berishi mumkin. Kateter yaxshi ishlayotgan bo‘lsa, ayrim akusherlik muolajalari yoki kesarcha kesish uchun kuchliroq og‘riqsizlantirishda foydalanish imkoni bo‘ladi. Lekin bu har safar yetarli bo‘lmaydi; boshqa anesteziya usuli talab etilishi mumkin.

Epiduralning o‘zi kesarcha kesishni muqarrar qilmaydi. Tug‘ruqning itarish bosqichi cho‘zilishi, ayrim sharoitlarda vakuum yoki qisqich yordamiga ehtiyoj bo‘lishi mumkin. Natijalarga dori usuli, tug‘ruqning kechishi va boshqa akusherlik omillari ham ta’sir qiladi. Tadqiqotlarda qo‘llangan usullar bir xil emas, shuning uchun har bir ayol uchun natijani oldindan aniq aytib bo‘lmaydi. Juda kam asoratlarni baholashda ham noaniqlik mavjud. Xavf haqida gapirish asorat albatta yuz beradi degani emas.

Ko‘proq uchraydigan nojo‘ya ta’sirlar

Qon bosimi pasayishi ko‘ngil aynishi, bosh aylanishi yoki holsizlikka olib kelishi mumkin. Bunday belgilar paydo bo‘lsa, xodimga darhol aytiladi; ular holatni, qon bosimini va bola yurak urishini baholaydi. Qichishish, titroq, oyoqlarda og‘irlik va siydik pufagi to‘lganini yaxshi sezmaslik ham kuzatilishi mumkin. Ba’zan siydikni chiqarish uchun vaqtincha kateter kerak bo‘ladi.

Tug‘ruqda tana harorati ko‘tarilishi epidural bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, ammo isitmani avtomatik ravishda shu sababga yo‘yib bo‘lmaydi: infeksiya va boshqa sabablar ham tekshiriladi. Kateter qo‘yilgan joy bir muddat og‘rishi mumkin. Tug‘ruqdan keyingi bel og‘rig‘i esa mushak zo‘riqishi, homiladorlikdagi o‘zgarishlar yoki bolani ko‘tarish bilan ham bog‘liq bo‘ladi. Epidural surunkali bel og‘rig‘ini albatta keltirib chiqaradi degan fikr asosli emas. Belgining boshlanish vaqti, joyi va kuchayishi shifokorga sabablarni farqlashda yordam beradi.

Kam uchraydigan jiddiy asoratlar

Ba’zan orqa miya qobig‘i tasodifan teshilib, suyuqlik sizishi bilan bog‘liq kuchli bosh og‘rig‘i yuz beradi. U ko‘pincha o‘tirganda yoki turganda kuchayib, yotganda yengillashadi. Biroq tug‘ruqdan keyingi har bir bosh og‘rig‘i epiduraldan emas: yuqori qon bosimi va boshqa xavfli sabablar ham bo‘lishi mumkin. Davolash belgilar va ko‘rikka qarab tanlanadi; ayrim hollarda maxsus muolaja zarur bo‘ladi.

Epidural bo‘shliqda qon yig‘ilishi yoki infeksiya nervlarni siqishi mumkin. Doimiy nerv shikastlanishi juda kam uchraydi, lekin ehtimoli rozilik suhbatida yashirilmasligi kerak. Vaqtinchalik uvishish yoki zaiflik ba’zan bolaning bosimi yoki tug‘ruqdagi tana holati bilan bog‘liq bo‘lib, epiduraldan farqlashni talab qiladi. Og‘riqsizlantirishning kutilganidan yuqoriga tarqalishi, dori vositasining tomirga tushishi yoki og‘ir allergik reaksiya ham kam uchraydigan favqulodda holatlardir. Kuzatuv ularni erta sezish va davolash uchun zarur.

Kuzatuv va yetarli bo‘lmagan ta’sir

Epiduraldan keyin og‘riq darajasi, qon bosimi, oyoq kuchi va sezgi o‘zgarishi baholanadi. Bolaning yurak urishi tug‘ruq holati va klinik ehtiyojga ko‘ra kuzatiladi. Qon bosimi o‘zgarishi yoki bola yurak urishidagi farq har doim jiddiy zarar degani emas, ammo vaqtida tekshirishni talab qiladi. O‘zingizni qanday his qilayotganingizni aytish apparat ko‘rsatkichlari kabi muhim.

Og‘riq faqat bir tomonda qolsa, ayrim joyda kuchli sezilsa yoki avvalgi yengillik yo‘qolsa, chidab kutmang. Kateter siljigan yoki dori notekis tarqalgan bo‘lishi mumkin. Jamoa tana holatini o‘zgartirish, dorini moslashtirish yoki kateterni qayta o‘rnatishni ko‘rib chiqadi. Muqobil usullar qatoriga nafas va bo‘shashish mashqlari, massaj, suvdan foydalanish, inhalatsion yoki tizimli og‘riqsizlantirish kiradi. Ularning mavjudligi va mosligi farq qiladi; dori tanlovi hamda miqdorini mutaxassis belgilaydi.

Amaliy tayyorgarlik va xavfli belgilar

Tug‘ruqxonaga dorilar ro‘yxati, allergiyalar va muhim tibbiy hujjatlarni olib boring. Ovqatlanish va suyuqlik ichish bo‘yicha jamoa tavsiyasini aniqlang; o‘zboshimchalik bilan uzoq och qolmang. Epiduraldan keyin oyoqlar kuchli tuyulsa ham, ruxsatsiz turmang. Holatni almashtirishda yordam so‘rang. Kateter olingach, oyoq kuchi va siydik chiqarish tiklanishi kuzatiladi; chiqarilishdan oldin kimga murojaat qilishni bilib oling.

• Tug‘ruqxonada nafas qisishi, ko‘krakda og‘irlik, hushning buzilishi yoki tez kuchayuvchi holsizlik bo‘lsa, darhol xodimni chaqiring. Uyda bunday belgilar paydo bo‘lsa, 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.
• Yangi yoki kuchayuvchi oyoq zaifligi, oraliq sohasida karaxtlik, siydik yoki ich kelishini boshqarish buzilishi shoshilinch baholanishi kerak. Ayniqsa kuchli bel og‘rig‘i yoki isitma qo‘shilsa, kutmang; 103 orqali yordam so‘rang.
• Tug‘ruqdan keyin kuchli bosh og‘rig‘i, ayniqsa ko‘rish buzilishi, yuqori qon bosimi, tutqanoq yoki chalkashlik bilan bo‘lsa, zudlik bilan yordam kerak. Tutqanoq yoki hush buzilishida 103 ni chaqiring.

Yotganda kamayadigan, lekin turishda qaytadigan bosh og‘rig‘ida ham o‘sha kunning o‘zida tug‘ruqxona yoki anesteziolog bilan bog‘laning. Uni faqat charchoq deb qabul qilmang.

Epidural qo‘yish og‘riqlimi?

Teri og‘riqsizlantirilayotganda qisqa achishish, keyingi bosqichda bosim yoki noqulaylik sezilishi mumkin. Hislar odamdan odamga farq qiladi; muolaja butunlay sezilmasligiga va’da berilmaydi. To‘lg‘oq paytida holatni saqlash qiyin bo‘lsa, buni ayting: jamoa qulayroq joylashishga yordam beradi. Oyoqqa tarqaluvchi keskin sanchish yoki kuchli og‘riq haqida darhol xabar bering. Oldindan qo‘rquvni aytish ham foydali, chunki nima qilinayotgani bosqichma-bosqich tushuntirilishi mumkin. Odatda belda igna qolmaydi; dori yuborish uchun yumshoq kateter saqlanadi.

Epidural bilan yurish va itarish mumkinmi?

Bu oyoq kuchi, sezgi, qon bosimi, ishlatilayotgan usul va tug‘ruqxona sharoitiga bog‘liq. Yengilroq blokda harakat yaxshiroq saqlanishi mumkin, ammo bu mustaqil yurish xavfsiz degani emas. Avval xodim baholashi va yordam berishi kerak. Itarish istagi sustroq sezilishi mumkin; akusher qachon va qanday itarishni tushuntiradi. Yonboshlash yoki boshqa qo‘llab-quvvatlangan holatlar qulay bo‘lishi mumkin. Tug‘ruqning rivojlanishi faqat og‘riq yoki bosim hissi bilan emas, akusherlik baholashi orqali aniqlanadi.

Epidural bolaga yoki emizishga zarar qiladimi?

Epidural dorilarining tizimli ta’siri ayrim boshqa og‘riq qoldirish usullaridan farq qiladi, ammo «bolaga hech qanday ta’siri yo‘q» deyish to‘g‘ri emas. Onaning qon bosimi pasayishi yoki isitmasi bola holatini qo‘shimcha baholashga sabab bo‘lishi mumkin. Emizishning boshlanishiga tug‘ruq davomiyligi, ona charchog‘i, bolaning holati va yordam sifati ham ta’sir qiladi; faqat epiduralni sabab deb bo‘lmaydi. Ona va bola barqaror bo‘lsa, yaqin aloqa va emizishda amaliy yordam foydali. Epidural olganlik emizishdan voz kechish uchun asos emas.

Epiduralni istalgan paytda so‘rash mumkinmi?

Istakni tug‘ruq jamoasiga istalgan paytda bildirish mumkin, lekin muolajani darhol bajarish har doim imkoni bo‘lavermaydi. Anesteziologning mavjudligi, shoshilinch vaziyatlar, tibbiy baholash va tug‘ruqning qanchalik yaqinligi hisobga olinadi. Faqat bachadon bo‘yni ochilishining bitta ko‘rsatkichiga tayangan universal qoida yo‘q. Og‘riq kuchayishini kutmasdan ehtiyojingizni aytish rejalashtirishga yordam beradi. Agar vaqt yoki qarshi ko‘rsatma sabab epidural bajarilmasa, jamoa mavjud boshqa yengillashtirish usullarini muhokama qilishi kerak. Avvalgi rozilik fikrni o‘zgartirish huquqini bekor qilmaydi.

Manbalar

https://www.nhs.uk/pregnancy/labour-and-birth/what-happens/pain-relief-in-labour/

Bu umumiy ma’lumot bo‘lib, individual tashxis yoki davolash tavsiyasi emas. Shaxsiy xavflar va og‘riqsizlantirish rejasini belgilash uchun akusher hamda anesteziolog ko‘rigi va baholashi kerak.