Mikoplazma va ureaplazma: qachon davolash kerak

Mikoplazma va ureaplazma: qachon davolash kerak

Zamonaviy ginekologiya va urologiyada eng ko'p bahs-munozaralarga sabab bo'ladigan mavzulardan biri bu mikoplazma va ureaplazma mikroorganizmlaridir.

Ko'pincha bemorlar tahlil natijalarida ushbu mikroblarni ko'rib, kuchli xavotirga tushadilar va darhol antibakterial davo choralarini izlaydilar.

Biroq, zamonaviy tibbiyot nuqtai nazaridan bu mikroorganizmlarga yondashuv sezilarli darajada o'zgargan.

Ushbu maqolada biz JSST va dunyoning yetakchi ginekologik assotsiatsiyalari tavsiyalari asosida ushbu holatlarni qachon davolash kerakligi va qachon shunchaki kuzatuv kifoya ekanligini batafsil ko'rib chiqamiz.

Kasallik nima

Mikoplazmalar va ureaplazmalar tabiatda eng kichik hujayrali organizmlar hisoblanadi.

Ularning o'ziga xos xususiyati shundaki, ularda qattiq hujayra devori mavjud emas, bu esa ularni ko'plab an'anaviy antibiotiklarga chidamli qiladi.

Ayollar va erkaklar siydik-tanosil tizimida asosan to'rt turdagi mikrob ko'p uchraydi: Mycoplasma hominis, Mycoplasma genitalium, Ureaplasma urealyticum va Ureaplasma parvum.

Shuni tushunish muhimki, Mycoplasma genitaliumdan tashqari barcha sanab o'tilganlar sog'lom insonlarning 40 foizdan 80 foizigacha bo'lgan qismida shartli-patogen mikroflora sifatida mavjud bo'lishi mumkin.

Shartli-patogen degani, bu mikroblar oz miqdorda bo'lganda kasallik qo'zg'atmaydi, lekin ma'lum sharoitlarda faollashishi mumkin.

Faqatgina Mycoplasma genitalium bugungi kunda mutlaq patogen, ya'ni jinsiy yo'l bilan yuquvchi infeksiya sifatida tan olingan va u aniqlanganda har doim davolanishni talab qiladi.

Ureaplazmalar esa ko'pincha normal mikrofloraning bir qismi sifatida qabul qilinadi va ularning mavjudligi har doim ham kasallikni anglatmaydi.

Sabablar va xavf omillari

Ushbu mikroorganizmlarning ko'payishi va noqulaylik keltirib chiqarishiga bir qancha omillar sabab bo'ladi.

Asosiy yuqish yo'li himoyalanmagan jinsiy aloqa hisoblanadi, ayniqsa Mycoplasma genitalium uchun.

Biroq, shartli-patogen turlar organizmda yillar davomida hech qanday belgisiz yashashi mumkin.

Immunitetning pasayishi, surunkali stress, boshqa jinsiy infeksiyalar bilan kasallanish mikroblarning faollashishiga turtki beradi.

Jinsiy sheriklarning tez-tez almashishi xavfni bir necha barobar oshiradi.

Shuningdek, antibiotiklarni nazoratsiz qabul qilish natijasida qin mikroflorasining buzilishi (disbioz) ureaplazmalarning haddan tashqari ko'payishiga sharoit yaratadi.

Gormonal o'zgarishlar, masalan, homiladorlik yoki menopauza davri ham mikroflora muvozanatiga ta'sir qilishi mumkin.

Shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik yoki aksincha, qinni haddan tashqari ko'p yuvish (sprinsevaniye) ham himoya to'sig'ini zaiflashtiradi.

Belgilar

Ko'p hollarda mikoplazma va ureaplazma hech qanday belgilarsiz kechadi.

Agar mikroorganizmlar yallig'lanish jarayonini keltirib chiqarsa, ayollarda quyidagi belgilar kuzatilishi mumkin:

• Qin sohasida qichishish va achishish hissi.
• Siydik chiqarish paytida og'riq yoki noqulaylik.
• Jinsiy aloqa paytida yoki undan keyin og'riq.
• Qindan shaffof yoki sarg'ish rangdagi, ba'zan yoqimsiz hidli ajralmalar kelishi.
• Qorinning pastki qismida simillovchi og'riqlar.

Erkaklarda esa belgilar ko'pincha uretrit (siydik yo'li yallig'lanishi) shaklida namoyon bo'ladi:

• Siydik yo'lidan ertalabki vaqtlarda shaffof ajralmalar kelishi.
• Peshob chiqarishda achishish.
• Moyaklar sohasida noqulaylik.

Shuni ta'kidlash kerakki, bu belgilar boshqa ko'plab infeksiyalar (xlamidiya, gonoreya) bilan o'xshash, shuning uchun faqat belgilarga qarab tashxis qo'yish mumkin emas.

Tashxis (tekshiruvlar)

Tashxis qo'yishda eng zamonaviy va aniq usul bu PZR (polimeraza zanjirli reaksiyasi) tahlilidir.

Ushbu usul mikroorganizmning DNK qismlarini aniqlash imkonini beradi.

Biroq, Ureaplasma va Mycoplasma hominis holatida faqatgina mikrobning borligini aniqlash yetarli emas.

Bunday hollarda "miqdoriy PZR" yoki "bakterial ekish" (bakposev) usuli qo'llaniladi.

Bakterial ekish usuli nafaqat mikrobning miqdorini (titrini) aniqlaydi, balki uning qaysi antibiotiklarga sezgirligini ham ko'rsatadi.

JSST tavsiyalariga ko'ra, agar ureaplazma miqdori 10 darajasi 4 (10^4) KUB/ml dan past bo'lsa va bemorda shikoyatlar bo'lmasa, bu me'yor hisoblanadi.

Tashxis jarayonida shifokor albatta oddiy surtma (mazok) natijalariga ham qaraydi.

Agar surtmada leykotsitlar miqdori oshgan bo'lsa, bu yallig'lanish borligidan dalolat beradi va davolash zarurligini tasdiqlaydi.

Shuningdek, boshqa yashirin infeksiyalarni (trixomonada, xlamidiya) istisno qilish uchun kompleks tekshiruv o'tkaziladi.

Davolash usullari

Mikoplazma va ureaplazmani davolashda asosiy qurol bu antibakterial terapiyadir.

Davolash faqat shifokor tomonidan tayinlanishi shart, chunki bu mikroblar ko'plab dori vositalariga tezda chidamlilik hosil qiladi.

• Dori vositalari: Asosan makrolidlar, tetratsiklinlar yoki ftorxinolonlar guruhiga mansub antibiotiklar qo'llaniladi. Davolash kursi odatda 7 kundan 14 kungacha davom etadi. Agar Mycoplasma genitalium aniqlansa, davolash sxemasi qat'iyroq bo'ladi.
• Jarrohlik usullari: Mikoplazma yoki ureaplazmaning o'zi jarrohlikni talab qilmaydi. Biroq, agar bu infeksiyalar asoratlanib, kichik chanoq a'zolarida yiringli jarayonlar yoki yopishqoqliklar (spayka) keltirib chiqarsa, operativ aralashuv talab qilinishi mumkin.
• Turmush tarzi: Davolanish davrida jinsiy aloqadan butunlay tiyilish yoki faqat to'siqli himoya vositalaridan (prezervativ) foydalanish tavsiya etiladi. Spirtli ichimliklar iste'mol qilish antibiotiklar samaradorligini pasaytiradi va jigarga yuklamani oshiradi.
• Sherikni davolash: Agar Mycoplasma genitalium aniqlansa, jinsiy sherik ham, unda belgilar bo'lishi yoki bo'lmasligidan qat'i nazar, davolanishi shart. Boshqa turlar aniqlanganda, sherikda belgilar bo'lmasa, ko'pincha davolash talab etilmaydi.

Davo kursi tugagandan 3-4 hafta o'tgach, nazorat tahlillarini topshirish muhimdir.

Homiladorlik va reproduktiv salomatlikka ta'siri

Bu masala bo'lajak onalar uchun juda muhimdir.

Ureaplazma va mikoplazma homiladorlikni rejalashtirish bosqichida tekshirilishi maqsadga muvofiq.

Agar bu mikroorganizmlar homiladorlik paytida faollashsa, ular bachadon bo'yni yetishmovchiligi yoki muddatidan oldin tug'ruq xavfini tug'dirishi mumkin.

Shuningdek, og'ir holatlarda xomila qobiqlarining yallig'lanishi (xorioamnionit) kuzatilishi mumkin.

Reproduktiv salomatlik nuqtai nazaridan, surunkali Mycoplasma genitalium ayollarda bachadon naylarining o'tkazuvchanligini buzishi va bepushtlikka sabab bo'lishi mumkin.

Erkaklarda esa bu infeksiyalar spermatozoidlarning harakatchanligini pasaytirishi va ularning sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi isbotlangan.

Biroq, vahimaga tushish kerak emas: agar ureaplazma miqdori kam bo'lsa va yallig'lanish belgilari bo'lmasa, u homilaga zarar yetkazmaydi.

Homilador ayollarda davolash faqat 2-trimestrdan keyin va faqat xavf yuqori bo'lganda amalga oshiriladi.

Profilaktika

Infeksiyani yuqtirib olishdan saqlanish uni davolashdan ko'ra osonroqdir.

• Birinchi navbatda, xavfsiz jinsiy hayot kechirish va tasodifiy aloqalardan qochish lozim.
• To'siqli himoya vositalari (prezervativlar) infeksiya yuqish xavfini sezilarli darajada kamaytiradi.
• Shaxsiy gigiyenaga rioya qilish, lekin qinni yuvish (sprinsevaniye) kabi zararli muolajalardan qochish kerak, chunki bu foydali laktobakteriyalarni o'ldiradi.
• Immunitetni mustahkamlash: to'g'ri ovqatlanish, yetarli uyqu va jismoniy faollik organizmning mikrob ko'payishiga qarshi kurashishiga yordam beradi.
• Har yili kamida bir marta ginekolog yoki urolog ko'rigidan o'tish zarur.
• Hamroh kasalliklarni, ayniqsa qandli diabet yoki gormonal buzilishlarni o'z vaqtida davolash lozim.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Ba'zi holatlarda uyda kutish yoki o'z-o'zini davolash xavfli bo'lishi mumkin.

• Qorinning pastki qismida o'tkir og'riq paydo bo'lganda.
• Tana harorati ko'tarilib, qindan yiringli yoki qonli ajralmalar kelganda.
• Siydik chiqarish shunchalik og'riqli bo'lsaki, bu kundalik hayotga xalaqit bersa.
• Homiladorlik davrida har qanday noodatiy ajralma yoki og'riq kuzatilsa.
• Jinsiy sherikda jinsiy yo'l bilan yuquvchi infeksiya aniqlanganda.

Ushbu holatlar zudlik bilan tibbiy yordam va chuqurlashtirilgan tekshiruvni talab qiladi.

Ko'p beriladigan savollar

• Savol: Ureaplazma aniqlansa, har doim antibiotik ichish shartmi?
• Javob: Yo'q, agar shikoyatlar bo'lmasa, surtmada yallig'lanish belgilari (leykotsitlar) bo'lmasa va mikrob miqdori past bo'lsa, davolash talab etilmaydi.
• Savol: Bu infeksiya maishiy yo'l bilan (bassen, sochiq) yuqishi mumkinmi?
• Javob: Bu ehtimol juda past. Mikoplazmalar tashqi muhitda juda zaif va tez nobud bo'ladi, shuning uchun asosiy yo'l baribir jinsiy aloqadir.
• Savol: Nima uchun davolanishdan keyin ham tahlil musbat chiqishi mumkin?
• Javob: PZR tahlili o'lik mikroblarning DNK sini ham aniqlashi mumkin. Shuning uchun nazorat tahlili davolashdan kamida 4 hafta o'tgach topshiriladi.
• Savol: Ureaplazma bepushtlikka sabab bo'ladimi?
• Javob: Ureaplasma parvum kamdan-kam hollarda bunga sabab bo'ladi, lekin Mycoplasma genitalium davolanmasa, naylar yopilib qolishi orqali bepushtlikka olib kelishi mumkin.
• Savol: Homiladorlikda ureaplazmani davolash homilaga zarar emasmi?
• Javob: Zamonaviy antibiotiklar homila uchun xavfsiz davrda (16-20 haftadan keyin) tanlab olinadi. Davolanmagan infeksiyaning zarari dorining zararidan ko'proq bo'lishi mumkin.

Xulosa

Mikoplazma va ureaplazma mavzusi zamonaviy tibbiyotda "tijorat diagnozi" bo'lib qolmasligi kerak.

Har bir holat individual ko'rib chiqilishi lozim.

Esda tutingki, biz tahlil natijasini emas, balki bemorni va undagi klinik belgilarni davolaymiz.

Faqatgina Mycoplasma genitalium qat'iy davolanishni talab qiladi, qolgan turlar esa faqat yallig'lanish mavjud bo'lganda terapiya qilinadi.

O'z vaqtida tekshiruvdan o'tish va malakali mutaxassisga ishonish sog'ligingiz garovidir.

Ushbu maqola ma'lumot uchun, shifokor ko'rigini almashtirmaydi.

Turmush tarzi va ovqatlanish bo'yicha amaliy maslahatlar

Mikoplazma va ureaplazma kabi shartli-patogen mikroorganizmlar bilan "tinch-totuv" yashash yoki ularning faollashuvini oldini olish uchun organizmning umumiy qarshiligini oshirish juda muhimdir. Immun tizimi mustahkam bo'lsa, mikroflora muvozanati buzilmaydi.

• Muvozanatli ovqatlanish: Ratsioningizda oqsil (yog'siz go'sht, baliq, dukkaklilar) va kletchatka (sabzavotlar, mevalar) miqdorini oshiring. Ayniqsa, tarkibida probiyotiklar bo'lgan mahsulotlar – tabiiy yogurt, kefir, qatiq va tuzlangan karam kabilarni muntazam iste'mol qilish ichak va qin mikroflorasini tiklashga yordam beradi.
• Shakar va xamirli taomlarni cheklash: Oddiy uglevodlar va shakar zamburug'lar (kandida) hamda ayrim shartli-patogen mikroblarning ko'payishi uchun qulay muhit yaratadi. Ratsionda shakarni kamaytirish vaginal ekotizimni barqarorlashtiradi.
• Suv balansi: Kuniga kamida 1,5-2 litr toza suv ichish siydik-tanosil tizimi a'zolarining muntazam "yuvilib" turishiga va mikroblarning to'planib qolmasligiga yordam beradi.
• Intim gigiyena qoidalari: Faqat maxsus, pH darajasi neytral bo'lgan (3.8-4.5) intim gellardan foydalaning. Oddiy sovun qindagi kislotali muhitni ishqoriy tomonga o'zgartirib yuboradi, bu esa mikoplazmalarning ko'payishiga yo'l ochadi.
• Ichki kiyim tanlovi: Sintetik matolardan tikilgan kiyimlar "issiqxona effekti"ni yaratib, namlik va issiqlikni saqlab qoladi. Bu mikroblar rivojlanishi uchun ideal sharoitdir. Faqat paxtali (tabiiy) ichki kiyimlarni tanlang.
• Stressni boshqarish: Surunkali stress kortizol gormonini oshirib, mahalliy immunitetni zaiflashtiradi. Yetarli uyqu (7-8 soat) va dam olish davolash samaradorligini 30-40% ga oshirishi isbotlangan.

Afsonalar va haqiqatlar (5 ta)

1. Afsona: "Agar tahlilda ureaplazma chiqsa, demak sherigim menga xiyonat qilgan."

• Haqiqat: Ureaplazma va mikoplazma (hominis) sog'lom ayollarning ko'pchiligida bo'ladi. Ular yillar davomida "uxlagan" holatda bo'lib, immunitet tushganda yoki gormonal o'zgarishda (masalan, homiladorlikda) paydo bo'lishi mumkin. Bu har doim ham yangi infeksiya degani emas.

2. Afsona: "Ureaplazmani har qanday miqdorda bo'lsa ham antibiotik bilan yo'q qilish shart."

• Haqiqat: Xalqaro protokollarga ko'ra, agar mikrob miqdori 10^4 dan kam bo'lsa va bemorda yallig'lanish belgilari bo'lmasa, davolash talab etilmaydi. Antibiotiklarni asossiz ichish organizmga foydadan ko'ra ko'proq zarar yetkazishi mumkin.

3. Afsona: "Mikoplazmani xalq tabobati usullari (giyohlar, vannochkalar) bilan butunlay davolasa bo'ladi."

• Haqiqat: Giyohlar faqat yordamchi vosita bo'lishi mumkin. Mikoplazma — hujayra ichida yashovchi mikrob, uni faqat maxsus guruhdagi antibiotiklar yo'qota oladi. O'zboshimchalik bilan davolanish kasallikning surunkali shaklga o'tishiga sabab bo'ladi.

4. Afsona: "Ureaplazma bepushtlikka olib keladi."

• Haqiqat: Ureaplazmaning o'zi bepushtlik keltirib chiqarmaydi. Biroq, agar u uzoq vaqt davolanmagan kuchli yallig'lanish (endometrit, salpingit) keltirib chiqarsa, bachadon naylarida yopishqoqliklar hosil bo'lishi mumkin, bu esa homilador bo'lishga to'sqinlik qiladi.

5. Afsona: "Davolanishdan keyin tahlil natijasi minus chiqishi kerak."

• Haqiqat: Mycoplasma hominis va Ureaplasma turlari davolashdan keyin ham kam miqdorda qolishi mumkin va bu normal holat. Asosiy maqsad mikrobni butunlay qirib tashlash emas, balki yallig'lanishni to'xtatish va miqdorni nazorat ostiga olishdir.

Bemorlar uchun shifokor maslahati

Aziz bemorlar, tahlil natijalarida "musbat" (positive) belgisini ko'rganingizda vahimaga tushmang. Zamonaviy ginekologiyada biz faqat "qog'ozdagi tahlilni" emas, balki "bemorning holatini" davolaymiz.

Agar sizda hech qanday shikoyat bo'lmasa, ajralmalar me'yorda bo'lsa va PZR natijangizda faqat ureaplazma bo'lsa, shoshilinch ravishda kuchli antibiotiklar ichishga shoshilmang. Avvalo, malakali ginekolog ko'rigidan o'ting va oddiy surtma (mazok) topshiring. Agar surtmada leykotsitlar miqdori joyida bo'lsa, bu sizning organizmingiz ushbu mikroorganizmlar bilan muvozanatda ekanini anglatadi.

Biroq, agar siz homiladorlikni rejalashtirayotgan bo'lsangiz yoki EKO (EKU) muolajasiga tayyorlanayotgan bo'lsangiz, shifokoringiz hatto kam miqdordagi ureaplazmani ham davolashni tavsiya qilishi mumkin. Bu homiladorlik paytida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan asoratlarning oldini olish uchun qilinadi. Har doim dorilarni qabul qilish sxemasiga qat'iy rioya qiling va kursni yarmida to'xtatmang, aks holda mikroblar doriga chidamli bo'lib qoladi.

Qo'shimcha savol-javoblar (4 ta)

1. Savol: Mikoplazma va ureaplazma aniqlanganda, er-xotin bir vaqtda davolanishi shartmi?

Javob: Agar gap *Mycoplasma genitalium* haqida ketayotgan bo'lsa – ha, ikkala sherik ham, shikoyatlari bo'lmasa ham, bir xil sxema bo'yicha davolanishi shart. Agar *Ureaplasma* yoki *M. hominis* aniqlangan bo'lsa va erkak kishida siydik yo'li yallig'lanishi belgilari bo'lmasa, unga davolanish shart emas.

2. Savol: Davolanish kursi tugagach, qachon tahlilni qayta topshirish kerak?

Javob: PZR tahlilini antibiotikning oxirgi tabletkasini ichgandan so'ng kamida 3-4 hafta o'tgach topshirish lozim. Agar tahlil ertaroq topshirilsa, o'lgan mikroblarning DNK qoldiqlari hisobiga natija noto'g'ri (soxta musbat) chiqishi mumkin.

3. Savol: Ushbu infeksiyalar homilaga qanday ta'sir qilishi mumkin?

Javob: Nazorat qilinmagan va kuchli yallig'lanish bilan kechayotgan ureaplazmoz homila atrofidagi qobiqlarning erta yorilishi, homila tushishi xavfi yoki chaqaloqning kam vazn bilan tug'ilishiga sabab bo'lishi mumkin. Shu sababli, homiladorlikning 2-trimestridan boshlab xavfsiz antibiotiklar bilan davolash o'tkaziladi.

4. Savol: Nima uchun davolashdan keyin ham ureaplazma yana paydo bo'ladi?

Javob: Buning uchta asosiy sababi bor: birinchidan, antibiotik noto'g'ri tanlangan yoki dozasi yetarli bo'lmagan; ikkinchidan, sherik davolanmagan va qayta yuqish (reinfeksiya) yuz bergan; uchinchidan, organizmning mahalliy immuniteti juda past bo'lib, o'zining shartli-patogen florasini jilovlay olmayapti. Shuni yodda tutingki, bu mikroblar atrof-muhitda emas, faqat inson organizmida yashaydi.