Bachadon tushishi (prolaps): belgilari va davolash

Bachadon tushishi (prolaps): belgilari va davolash

Ayollar salomatligi va hayot sifatiga ta'sir qiluvchi eng keng tarqalgan ginekologik muammolardan biri bu bachadon tushishi yoki ilmiy tilda aytganda tos a'zolarining prolapsidir.

Ushbu holat ko'pincha ayollarda ruhiy noqulaylik, ijtimoiy cheklanishlar va jismoniy og'riqlarni keltirib chiqaradi.

Zamonaviy tibbiyot ushbu muammoni samarali davolash imkonini beradi, biroq ko'plab ayollar uyalish yoki qo'rquv sababli shifokorga murojaat qilishni kechiktiradilar.

Ushbu maqolada bachadon tushishining sabablari, belgilari va davolash usullari haqida batafsil ma'lumot beriladi.

Kasallik nima

Bachadon tushishi yoki bachadon prolapsi - bu bachadonning tos bo'shlig'idagi normal holatidan pastga siljishi yoki qin orqali tashqariga chiqib qolishidir.

Normal holatda bachadon tos bo'shlig'ida maxsus boylamlar va tos tubi mushaklari yordamida ushlab turiladi.

Agar ushbu mushaklar va to'qimalar kuchsizlansa yoki shikastlansa, ular bachadon og'irligini ko'tara olmaydi va a'zo pastga siljiya boshlaydi.

Bachadon tushishi ko'pincha yolg'iz kechmaydi, u bilan birga siydik pufagi (sistosele) yoki to'g'ri ichak (rektosele) devorlarining ham tushishi kuzatilishi mumkin.

JSST ma'lumotlariga ko'ra, dunyo bo'ylab ayollarning taxminan 30-50 foizi hayoti davomida prolapsning u yoki bu darajasiga duch kelishadi.

Kasallikning bir necha bosqichlari mavjud bo'lib, ular bachadonning qanchalik pastga tushganiga qarab belgilanadi.

Birinchi bosqichda bachadon bo'yni qinning o'rta qismigacha tushadi.

Ikkinchi bosqichda bachadon bo'yni qin kirish qismiga yaqinlashadi.

Uchinchi bosqichda bachadon bo'yni qin tashqarisiga chiqib turadi.

To'rtinchi bosqichda esa butun bachadon qin tashqarisiga chiqadi, bu holat prosidensiya deb ataladi.

Sabablar va xavf omillari

Bachadon tushishining asosiy sababi tos tubi mushaklari va boylamlarining cho'zilishi yoki kuchsizlanishidir.

Eng asosiy xavf omillaridan biri bu homiladorlik va tug'ruq jarayonidir.

Ayniqsa, yirik homila tug'ish, uzoq davom etgan og'riqli tug'ruqlar yoki tug'ruq paytida akusherlik asboblarining (masalan, qisqichlar) ishlatilishi mushaklarga shikast yetkazadi.

Yosh o'tishi bilan organizmda estrogen gormoni miqdori kamayadi, bu esa to'qimalarning elastikligini yo'qotishiga olib keladi.

Menopauza davridagi ayollarda prolaps xavfi aynan gormonal o'zgarishlar tufayli ortadi.

Surunkali qabziyat ham muhim omil hisoblanadi, chunki doimiy kuchanish tos tubi mushaklariga bosim beradi.

Ortiqcha vazn va semizlik qorin bo'shlig'idagi bosimni oshirib, bachadonni pastga itaradi.

Surunkali yo'tal (masalan, chekuvchilarda yoki bronxitda) ham qorin ichki bosimini oshiruvchi omildir.

Og'ir yuk ko'tarish bilan bog'liq jismoniy mehnat yoki sport turlari tos tubiga salbiy ta'sir ko'rsatadi.

Genetik moyillik ham muhim rol o'ynaydi; ayrim ayollarda tug'ma biriktiruvchi to'qima kuchsizligi bo'lishi mumkin.

Tos a'zolarida o'tkazilgan avvalgi jarrohlik amaliyotlari, masalan, bachadonni olib tashlash (gisterektomiya), qin devorlarining tayanchini zaiflashtirishi mumkin.

Belgilar

Bachadon tushishining belgilari kasallikning darajasiga qarab o'zgaradi.

Yengil darajadagi prolapsda ayol hech qanday o'zgarishni his qilmasligi mumkin va bu holat ginekologik ko'rik paytida tasodifan aniqlanadi.

Eng ko'p uchraydigan belgi - bu tos sohasida og'irlik yoki pastga tortish hissi.

Ayollar ko'pincha qin sohasida "nimadir chiqib turgandek" yoki "to'p ustida o'tirgandek" hisni tasvirlashadi.

Bel sohasidagi simillovchi og'riqlar, ayniqsa kun oxiriga kelib yoki jismoniy yuklamadan keyin kuchayishi mumkin.

Siydik chiqarish bilan bog'liq muammolar: tez-tez siydik qistashi, siydikni to'liq chiqara olmaslik yoki aksirish, yo'talish paytida siydik tomib ketishi.

Ich kelishi bilan bog'liq qiyinchiliklar, ya'ni surunkali qabziyat yoki ichakni bo'shatish uchun qin devorini bosish zarurati.

Jinsiy aloqa paytida noqulaylik yoki og'riq hissi.

Qin yo'lidan g'ayritabiiy ajralmalar kelishi yoki qonli surtmalar paydo bo'lishi (chiqib qolgan bachadon bo'yni ishqalanishi natijasida).

Tashqi jinsiy a'zolar sohasida vizual o'zgarishlar, ya'ni a'zoning tashqariga chiqib qolishi.

Ushbu belgilar odatda ertalab kamroq seziladi va kun davomida tik oyoqda yurganda yoki og'ir yumush bajarganda kuchayadi.

Tashxis (tekshiruvlar)

Bachadon tushishini tashxislash ginekolog ko'rigidan boshlanadi.

Shifokor ayolni ginekologik kursida ham yotgan holda, ham zarurat bo'lsa tik turgan holda ko'zdan kechirishi mumkin.

Ko'rik davomida shifokor bemordan kuchanishni so'raydi, bu esa bachadonning maksimal tushish darajasini aniqlashga yordam beradi.

POP-Q (Pelvic Organ Prolapse Quantification) tizimi yordamida prolapsning darajasi millimetrgacha aniq o'lchanadi.

Tos a'zolarining ultratovush tekshiruvi (UZI) bachadon va tuxumdonlarning holatini, shuningdek, qoldiq siydik miqdorini aniqlash uchun o'tkaziladi.

Siydik chiqarishda muammolar bo'lsa, urodinamik tekshiruvlar tayinlanishi mumkin.

Sistoskopiya - siydik pufagi ichki devorini tekshirish uchun zarur bo'lishi mumkin, agar sistosele shubhasi bo'lsa.

Ayrim hollarda tos sohasining MRT tekshiruvi mushaklar va boylamlarning holatini chuqurroq o'rganish uchun qo'llaniladi.

Shifokor shuningdek, tos tubi mushaklarining kuchini baholash uchun maxsus testlarni o'tkazadi.

Davolash usullari (dori, jarrohlik, turmush tarzi)

Bachadon tushishini davolash taktikasi kasallik darajasi, ayolning yoshi, kelajakda farzand ko'rish rejasi va umumiy salomatligiga qarab tanlanadi.

Konservativ davolash usullari asosan 1 va 2-darajali prolapsda qo'llaniladi.

Kegel mashqlari - bu tos tubi mushaklarini mustahkamlash uchun maxsus mashqlar to'plami bo'lib, ular muntazam bajarilganda yaxshi natija beradi.

Vaginal pessariylar - bu qinga joylashtiriladigan maxsus silikon yoki plastik halqalar bo'lib, ular bachadonni mexanik ravishda ushlab turadi.

Pessariylar jarrohlik amaliyoti mumkin bo'lmagan yoki ayol operatsiyani xohlamagan holatlarda qo'llaniladi.

Gormonal terapiya - menopauza davridagi ayollarga qin to'qimalari elastikligini oshirish uchun mahalliy (krem yoki shamcha ko'rinishida) estrogenlar buyurilishi mumkin.

Jarrohlik davolash usullari kasallikning og'ir darajalarida yoki konservativ davolash yordam bermaganda qo'llaniladi.

Kolporafiya - qin devorlarini toraytirish va mustahkamlash operatsiyasi.

Sakrovaginopeksiya - bachadon yoki qin gumbazini maxsus to'r (setka) yordamida tos suyagiga mahkamlash.

Laparoskopik operatsiyalar - qorin bo'shlig'ida kichik kesimlar orqali amalga oshiriladigan kam invaziv usullar bo'lib, ular tiklanish davrini tezlashtiradi.

Gisterektomiya - bachadonni butunlay olib tashlash, bu usul odatda boshqa choralar samarasiz bo'lganda va ayol boshqa tug'ishni rejalashtirmaganda qo'llaniladi.

Turmush tarzini o'zgartirish: vazn tashlash, qabziyatni davolash va og'ir jismoniy mehnatdan voz kechish davolashning ajralmas qismidir.

Homiladorlik va reproduktiv salomatlikka ta'siri

Bachadon tushishi homilador bo'lish qobiliyatiga to'g'ridan-to'g'ri to'sqinlik qilmaydi, biroq homiladorlik davrini qiyinlashtirishi mumkin.

Prolapsi bor ayollarda homiladorlik paytida bachadonning yanada pastga tushishi va bachadon bo'yni infeksiyalanishi xavfi ortadi.

Bunday bemorlar homiladorlik davomida ginekologning alohida nazoratida bo'lishlari shart.

Homiladorlik paytida davolash asosan konservativ usullar (dam olish, bandaj taqish, maxsus mashqlar) bilan cheklanadi.

Tug'ruq usuli (tabiiy yoki kesarcha kesish) shifokor tomonidan prolaps darajasiga qarab individual hal qilinadi.

Ko'pincha, og'ir darajadagi prolapsda tos tubi mushaklarining keyingi shikastlanishini oldini olish uchun kesarcha kesish tavsiya etilishi mumkin.

Tug'ruqdan keyin prolaps belgilari kuchayishi mumkin, shuning uchun reabilitatsiya jarayoniga jiddiy yondashish kerak.

Profilaktika

Bachadon tushishining oldini olishni erta yoshdan boshlash lozim.

Eng muhim profilaktika chorasi - bu tos tubi mushaklarini muntazam ravishda mashq qildirish (Kegel mashqlari).

Homiladorlik davrida va tug'ruqdan keyin ushbu mashqlarni bajarish mushaklar tiklanishiga yordam beradi.

Vaznni nazorat qilish va semizlikka yo'l qo'ymaslik tos a'zolariga tushadigan yukni kamaytiradi.

To'g'ri ovqatlanish va yetarli miqdorda kletchatka (meva-sabzavotlar) iste'mol qilish orqali qabziyatning oldini olish zarur.

Surunkali yo'talni o'z vaqtida davolash va chekishni tashlash (chunki chekish surunkali yo'talga sabab bo'ladi) muhimdir.

Og'ir yuklarni ko'tarishda to'g'ri texnikadan foydalanish yoki iloji bo'lsa og'ir ishdan qochish kerak.

Ginekologik ko'riklardan har yili o'tib turish kasallikni ilk bosqichlarda aniqlash imkonini beradi.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Bachadon tushishi odatda shoshilinch holat emas, lekin ayrim vaziyatlarda tezkor yordam talab etiladi.

Agar bachadon qindan butunlay chiqib ketgan bo'lsa va uni orqaga qaytarib bo'lmasa.

Chiqib qolgan to'qimalarda yaralar, qonash yoki kuchli og'riq paydo bo'lganda.

Siydik chiqarish butunlay to'xtab qolganda (siydik tutilishi).

Qorinning pastki qismida o'tkir og'riq va isitma kuzatilganda.

Qin sohasidan yiringli yoki juda badbo'y hidli ajralmalar kelganda.

Ushbu belgilar infeksiya yoki a'zoning qon bilan ta'minlanishi buzilganidan dalolat berishi mumkin.

Ko'p beriladigan savollar

• Bachadon tushishi saratonga olib keladimi?

Yo'q, bachadon prolapsi xavfli o'simta emas va u saratonga aylanmaydi, lekin doimiy ishqalanish natijasida bachadon bo'ynida yara va eroziyalar hosil qilishi mumkin.

• Kegel mashqlari har qanday darajadagi tushishda yordam beradimi?

Kegel mashqlari profilaktika va 1-2 darajali prolapsda samarali, biroq 3-4 darajalarda ular faqat yordamchi usul bo'lishi mumkin, asosiy muammoni jarrohlik hal qiladi.

• Operatsiyadan keyin bachadon yana tushishi mumkinmi?

Ha, relaps (qaytalanish) ehtimoli bor, ayniqsa ayol operatsiyadan keyin og'ir yuk ko'tarsa yoki kuchli qabziyatdan aziyat cheksa.

• Pessariyni umrbod taqib yurish mumkinmi?

Ha, agar ayol operatsiyani xohlamasa yoki sog'lig'i bunga yo'l qo'ymasa, pessariyni shifokor nazorati ostida (muntazam yuvib va almashtirib turish sharti bilan) uzoq vaqt taqish mumkin.

• Jismoniy tarbiya bilan shug'ullanish mumkinmi?

Yugurish, sakrash va og'ir tosh ko'tarish tavsiya etilmaydi. Suzish, yoga va maxsus davolash gimnastikasi esa juda foydali.

Xulosa

Bachadon tushishi - bu ayolning hayot tarzini sezilarli darajada yomonlashtiradigan holat, ammo bu hukm emas.

Zamonaviy ginekologiya ushbu muammoni har qanday yoshda va har qanday bosqichda hal qilish uchun keng imkoniyatlarga ega.

Asosiysi - uyalmasdan o'z vaqtida mutaxassisga murojaat qilish va shifokor tavsiyalariga amal qilishdir.

Sog'lom turmush tarzi, tos tubi mushaklarini mustahkamlash va muntazam tibbiy ko'riklar ayollik baxti va salomatligini uzoq yillar saqlab qolishning garovidir.

Ushbu maqola ma'lumot uchun, shifokor ko'rigini almashtirmaydi.

istamagan hollarda qo‘llaniladi. Estrogen terapiyasi (shamlar yoki kremlar ko‘rinishida) menopauza davridagi ayollarda to‘qimalar elastikligini oshirish uchun tavsiya etiladi.

Agar konservativ usullar yordam bermasa yoki prolaps 3-4 bosqichga o‘tgan bo‘lsa, jarrohlik amaliyoti ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy ginekologiyada organ saqlovchi operatsiyalar (bachadonni o‘z joyiga mahkamlash) va zarurat tug‘ilganda bachadonni olib tashlash (gisterektomiya) qo‘llaniladi. Hozirda ko‘plab operatsiyalar laparoskopik usulda yoki qin orqali, kesmalarsiz amalga oshirilmoqda. Maxsus sintetik to‘rlar (mesh-texnologiya) yordamida tos tubini mustahkamlash ham yuqori samaradorlik ko‘rsatmoqda.

Turmush tarzi va ovqatlanish bo‘yicha amaliy maslahatlar

Bachadon tushishini davolashda va uning profilaktikasida turmush tarzini o‘zgartirish hal qiluvchi ahamiyatga ega. Shifokor tavsiyalariga amal qilish kasallik qaytalanish xavfini 50% gacha kamaytirishi mumkin.

• Vaznni nazorat qilish: Ortiqcha vazn qorin bo‘shlig‘i bosimini doimiy ravishda oshirib turadi. Hatto tana vaznining 5-10% ga kamayishi ham tos a’zolariga tushadigan yukni sezilarli darajada yengillatadi.
• Qabziyatga qarshi kurash: Doimiy kuchanish tos tubi mushaklari uchun "dushman" hisoblanadi. Ratsionga kletchatkaga boy mahsulotlarni (meva, sabzavotlar, kepakli non, dukkaklilar) ko‘paytiring. Kuniga kamida 1.5-2 litr toza suv ichish ichak faoliyatini normallashtiradi.
• Og‘ir yuk ko‘tarishni cheklash: 3-5 kg dan ortiq yuk ko‘tarmaslikka harakat qiling. Agar yuk ko‘tarishga majbur bo‘lsangiz, uni bel bilan emas, oyoq mushaklari yordamida, tizzalarni bukkan holda ko‘taring.
• Maxsus jismoniy faollik: Sakrash, yugurish va og‘ir atletika kabi sport turlaridan voz kechib, suzish, yoga yoki pilyates bilan shug‘ullanish foydali. Bu mashg‘ulotlar qorin va tos mushaklarini ortiqcha zo‘riqishsiz mustahkamlaydi.
• Yo‘talni davolash: Agar sizda surunkali yo‘tal (masalan, "chekuvchi yo‘tali" yoki allergik bronxit) bo‘lsa, uni albatta davolang. Har bir kuchli yo‘tal bachadonni pastga itaruvchi zarba hisoblanadi.
• Kiyim tanlash: Haddan tashqari tor kiyimlar, siquvchi korsetlar va belbog‘lardan qoching, chunki ular qorin ichki bosimini sun’iy ravishda oshiradi.

Afsonalar va haqiqatlar

Bachadon tushishi haqida xalq orasida ko‘plab noto‘g‘ri tushunchalar mavjud. Keling, ulardan eng keng tarqalganlarini ko‘rib chiqamiz:

1. Afsona: Bachadon tushishi faqat keksa ayollarda uchraydi.

• Haqiqat: Garchi keksa yoshda xavf yuqori bo‘lsa-da, bu holat yosh ayollarda ham, ayniqsa og‘ir tug‘ruqlardan keyin yoki biriktiruvchi to'qimalarning tug‘ma kuchsizligi oqibatida uchrashi mumkin.

2. Afsona: Agar bachadon tushsa, uni albatta olib tashlash kerak.

• Haqiqat: Hozirgi zamon tibbiyoti organni saqlab qolishga intiladi. Ko‘p hollarda bachadonni maxsus boylamlar yoki to‘rlar yordamida o‘z joyiga qaytarib mahkamlash (promontofiksiya) mumkin.

3. Afsona: Kegel mashqlari prolapsning har qanday bosqichida yordam beradi.

• Haqiqat: Kegel mashqlari profilaktika va kasallikning 1-2 bosqichlarida juda samarali. Biroq 3-4 bosqichlarda mushaklar haddan tashqari cho‘zilib ketgan bo‘ladi va faqat mashqlar bilan vaziyatni tuzatib bo‘lmaydi.

4. Afsona: Bachadon tushishi jinsiy hayotga nuqta qo‘yadi.

• Haqiqat: To‘g‘ri tanlangan davolash usulidan (pessariy yoki operatsiya) so‘ng ayollar to‘laqonli va og‘riqsiz jinsiy hayotga qaytishlari mumkin.

5. Afsona: Prolaps saratonga olib keladi.

• Haqiqat: Bachadon tushishi o‘z-o‘zidan onkologik kasallik emas. Biroq, tashqariga chiqib qolgan bachadon bo‘yni doimiy ishqalanish natijasida yaralanishi va infeksiya tushishi mumkin, bu esa shilliq qavat o‘zgarishlariga sabab bo‘ladi.

Bemorlar uchun shifokor maslahati

Aziz ayollar, bachadon tushishi bu — hukm emas, balki hayot sifatini yaxshilash kerakligidan dalolat beruvchi holatdir. Quyidagi maslahatlarga e’tibor bering:

• Uyalishni chetga suring: Ginekolog uchun bu muammo oddiy va kundalik klinik holat. Muammoni qancha erta aytsangiz, davolash shunchalik oson va kam xarajatli bo‘ladi.
• O‘zboshimchalik bilan davolanmang: Turli xil xalqona usullar, o‘tli vannalar yoki "bachadonni ko‘tarib qo‘yuvchi" malakasiz shaxslarning xizmati ahvolingizni og‘irlashtirishi, infeksiya tushishi yoki a’zolarni shikastlashi mumkin.
• Profilaktik ko‘rikni kanda qilmang: Yilda bir marta ginekolog ko‘rigidan o‘tish hatto hech qanday shikoyatingiz bo‘lmasa ham shart. Prolapsning boshlang‘ich bosqichini faqat mutaxassis aniqlay oladi.
• Tug‘ruqdan keyingi tiklanish: Tug‘ruqdan 6 hafta o‘tgach, shifokoringiz bilan maslahatlashgan holda tos tubi mushaklarini tiklovchi mashqlarni boshlang. Bu kelajakdagi muammolarning oldini oladi.

Qo‘shimcha savol-javoblar

1. Bachadon tushishi bilan homilador bo‘lish va tug‘ish mumkinmi?

Ha, yengil darajadagi prolaps bilan homilador bo‘lish mumkin. Biroq, homiladorlik davrida bachadon og‘irlashgani sayin ahvol yomonlashishi xavfi bor. Bunday ayollar shifokor nazoratida bo‘lishlari va ko‘pincha pessariy taqib yurishlari tavsiya etiladi. Tug‘ruq usuli (tabiiy yoki kesarcha kesish) individual hal qilinadi.

2. Vaginal pessariyni qancha vaqt taqish mumkin va u noqulaylik tug‘dirmaydimi?

Pessariy (xalq tilida - kolso) to‘g‘ri tanlansa, u mutlaqo sezilmaydi. Uni har kuni yuvib qayta qo‘yish yoki shifokor nazorati ostida bir necha haftada bir marta almashtirish mumkin. Bu jarrohlikka tayyorgarlik ko‘rayotgan yoki operatsiya mumkin bo‘lmagan ayollar uchun ajoyib yechimdir.

3. Amaliyotdan (operatsiyadan) so‘ng tiklanish davri qancha davom etadi?

Laparoskopik operatsiyalardan so‘ng bemor odatda 1-2 kunda uyiga javob beriladi. To‘liq tiklanish 4-6 hafta davom etadi. Bu davrda og‘ir yuk ko‘tarish, jinsiy aloqa va issiq vannalar qat’iyan man etiladi.

4. Kegel mashqlarini qanday qilib to‘g‘ri bajarishni qayerdan o‘rgansa bo‘ladi?

Eng yaxshi yo‘li — ginekolog yoki reabilitolog ko‘rsatmasi. Asosiy tamoyil siydik chiqarishni to‘xtatishga urinayotgandek mushaklarni 3-5 soniya qisish va bo‘shashtirishdir. Bunda qorin va dumba mushaklari ishtirok etmasligi kerak. Hozirda smartfonlar uchun ushbu mashqlarni eslatib turuvchi maxsus ilovalar ham mavjud.