Endometriy polipi: belgilari va gisteroskopik davolash

Ayollar salomatligi va reproduktiv tizimi murakkab tuzilishga ega bo'lib, gormonal o'zgarishlar va tashqi omillarga juda…

Ayollar salomatligi va reproduktiv tizimi murakkab tuzilishga ega bo'lib, gormonal o'zgarishlar va tashqi omillarga juda sezgirdir.

Bachadon ichki qavatining patologik holatlari orasida endometriy poliplari eng ko'p uchraydigan muammolardan biri hisoblanadi.

Ushbu holat ko'pincha tasodifiy tekshiruvlar paytida aniqlanadi, ammo ba'zida hayot sifatiga jiddiy ta'sir ko'rsatadigan noxush belgilar bilan namoyon bo'ladi.

Zamonaviy tibbiyot, xususan, JSST va yetakchi ginekologik assotsiatsiyalar tavsiyalariga ko'ra, poliplarni tashxislash va davolashda minimal invaziv usullar birinchi o'ringa chiqqan.

Ushbu maqolada endometriy polipining tabiati, kelib chiqish sabablari va bugungi kunda oltin standart hisoblangan gisteroskopik davolash usuli haqida batafsil ma'lumot beramiz.

Endometriy polipi nima

Endometriy polipi - bu bachadonning ichki shilliq qavati (endometriy) hujayralarining haddan tashqari o'sib ketishi natijasida hosil bo'ladigan xavfsiz (ko'pincha) o'simtadir.

Tashqi ko'rinishidan polip bachadon devoriga yupqa oyoqcha yoki keng asos orqali yopishgan yumaloq yoki oval shakldagi tugunni eslatadi.

Polipning o'lchami bir necha millimetrdan bir necha santimetrgacha bo'lishi mumkin va bachadon bo'shlig'ida bitta yoki bir nechta poliplar joylashishi ehtimoli bor.

Ushbu tuzilmalar asosan endometriy to'qimasidan, qon tomirlaridan va bezli elementlardan tashkil topadi.

Poliplarning aksariyati xavfsiz bo'lsa-da, ularning oz foizi saraton oldi holatiga yoki bachadon saratoniga aylanish xavfini tug'diradi, ayniqsa menopauza yoshidagi ayollarda.

Sabablar va xavf omillari

Endometriy poliplarining aniq kelib chiqish sababi hali ham o'rganilmoqda, biroq gormonal nomutanosiblik asosiy omil sifatida ko'riladi.

Estrogen gormonining yuqoriligi: Endometriy qatlami estrogen gormoniga juda sezgir bo'lib, bu gormonning ko'payishi shilliq qavatning haddan tashqari o'sishiga sabab bo'ladi.
Progesteron yetishmovchiligi: Estrogen ta'sirini muvozanatlashtirib turadigan progesteron gormoni kam bo'lganda, endometriy qalinlashishi davom etadi.
Yosh ko'rsatkichi: Poliplar ko'pincha 40 yoshdan keyin va menopauza arafasida bo'lgan ayollarda ko'proq uchraydi.
Semizlik: Yog' to'qimalari qo'shimcha estrogen ishlab chiqarish manbai bo'lib, bu poliplar rivojlanishiga zamin yaratadi.
Arterial gipertenziya: Yuqori qon bosimi bo'lgan ayollarda polip shakllanishi xavfi yuqoriroq ekanligi kuzatilgan.
Tamoksifen kabi dorilarni qabul qilish: Ko'krak saratonini davolashda ishlatiladigan ayrim preparatlar bachadon ichki qavatiga nojo'ya ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Genetik moyillik va surunkali yallig'lanish jarayonlari: Bachadon ichidagi uzoq davom etgan infeksiyalar to'qima o'zgarishiga olib kelishi mumkin.

Belgilar

Endometriy polipi har doim ham o'zini namoyon qilmaydi, ba'zi ayollarda u hech qanday belgisiz kechadi.

Biroq, aksariyat hollarda quyidagi simptomlar kuzatiladi:

Hayz siklining buzilishi: Hayz kunlarining uzayishi yoki o'ta ko'p miqdorda qon kelishi.
Hayzlararo qonli surtmalar: Siklning o'rtasida yoki kutilmagan paytda jigarrang yoki qizg'ish ajralmalar kelishi.
Menopauzadan keyingi qon ketish: Hayz to'xtagandan bir necha yil o'tib qonli ajralmalar kelishi xavfli belgi hisoblanadi.
Jinsiy aloqadan keyingi qon ketish: Aloqa paytida polipning shikastlanishi natijasida ajralmalar paydo bo'lishi mumkin.
Qorinning pastki qismidagi simillovchi og'riqlar: Agar polip katta bo'lsa yoki bachadon bo'yni kanaliga chiqib qolsa, og'riq berishi mumkin.
Bepushtlik: Polip bachadon bo'shlig'ini deformatsiya qilib, urug'langan tuxum hujayraning yopishishiga to'sqinlik qiladi.

Tashxis (tekshiruvlar)

Polipni aniqlash uchun zamonaviy ginekologiya bir necha samarali usullarni qo'llaydi.

Kichik tos a'zolari ultratovush tekshiruvi (UZI): Bu birinchi bosqich tekshiruvi bo'lib, hayz siklining 5-7 kunlarida o'tkazilishi eng aniq natijani beradi.
Sonogisterografiya: Bachadon bo'shlig'iga maxsus suyuqlik yuborilib, ultratovush yordamida polipning aniq o'rni va shakli ko'riladi.
Diagnostik gisteroskopiya: Bachadon ichiga yupqa optik asbob (gisteroskop) kiritilib, shifokor ekranda polipni o'z ko'zi bilan ko'radi.
Endometriy biopsiyasi: Bachadondan to'qima namunasi olinib, u hujayra darajasida tekshiriladi (gisteroskopiya paytida bajarilishi maqsadga muvofiq).

Davolash usullari

Endometriy polipini davolashda yondashuv bemorning yoshi, polip o'lchami va belgilariga qarab belgilanadi.

Kuzatuv taktikasi: Agar polip juda kichik (10 mm dan kam), belgisiz bo'lsa va ayol menopauza yoshida bo'lmasa, shifokor vaqtincha kuzatishni tavsiya qilishi mumkin.
Dori vositalari bilan davolash: Gormonal preparatlar polipni butunlay yo'q qilib yubormasa-da, belgilarni (qon ketishni) kamaytirish va polip o'sishini sekinlashtirish uchun qo'llanilishi mumkin.
Jarrohlik davolash - Gisterorezektopiya: Bu bugungi kunda poliplarni olib tashlashning eng xavfsiz va samarali usuli hisoblanadi.
Gisterorezektopiya jarayoni: Anesteziya ostida, bachadon bo'ynidan gisteroskop kiritiladi, polip maxsus asbob yordamida ildizi bilan kesib olinadi va olib chiqiladi.
Gisterorezektopiyaning afzalligi: Shifokor polipni ko'rib turib olib tashlaydi, bu esa "ko'r-ko'rona" qirilishdan farqli o'laroq, sog'lom to'qimalarga shikast yetkazmaydi.
Gistologik tekshiruv: Olib tashlangan har bir polip majburiy tartibda laboratoriyaga yuboriladi, u yerda saraton hujayralari bor-yo'qligi tekshiriladi.
Turmush tarzi: Davolanishdan so'ng gormonal fonni me'yorlashtirish uchun vaznni nazorat qilish va to'g'ri ovqatlanish tavsiya etiladi.

Homiladorlik va reproduktiv salomatlikka ta'siri

Endometriy polipi ko'pincha bepushtlikning bevosita sababchisi bo'ladi.

Polip bachadon ichida yot jism vazifasini o'taydi va urug'langan tuxumning yopishishiga (implantatsiya) to'sqinlik qiladi.

Shuningdek, u bachadon naylarining og'zini to'sib qo'yishi va urug'lanish jarayonini murakkablashtirishi mumkin.

Agar polipi bor ayol homilador bo'lsa, homila tushishi yoki erta tug'ruq xavfi sezilarli darajada ortadi.

JSST tavsiyalariga ko'ra, bepushtlik bilan murojaat qilgan ayollarda polip aniqlansa, homiladorlikni rejalashtirishdan oldin uni gisteroskopik usulda olib tashlash shart.

Jarrohlikdan so'ng bachadon shilliq qavati odatda 2-3 oy ichida tiklanadi va homiladorlik ehtimoli bir necha barobar oshadi.

Profilaktika

Polip paydo bo'lishining oldini olish uchun 100 foizlik usul mavjud bo'lmasa-da, xavfni kamaytirish mumkin.

Muntazam ginekologik ko'rik: Yilda kamida bir marta ginekolog ko'rigidan o'tish va UZI qildirish.
Vazn nazorati: Semizlikka qarshi kurashish estrogen miqdorini me'yorda saqlashga yordam beradi.
Gormonal buzilishlarni o'z vaqtida davolash: Hayz sikli buzilsa, darhol mutaxassisga murojaat qilish.
Surunkali kasalliklarni nazorat qilish: Qandli diabet va gipertoniyani muntazam nazoratda ushlash.
O'zboshimchalik bilan gormonal dorilar qabul qilmaslik: Har qanday preparat faqat shifokor tavsiyasi bilan ichilishi kerak.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Ayrim holatlarda kutish va o'z-o'zidan o'tib ketishiga umid qilish hayot uchun xavfli bo'lishi mumkin.

Jinsiy yo'llardan juda kuchli qon ketishi boshlanganda.
Menopauza (klimaks) davridagi ayolda har qanday miqdordagi qonli ajralma paydo bo'lganda.
Qorinning pastki qismida keskin, chidab bo'lmas og'riqlar yuzaga kelganda.
Qon ketishi bilan birga umumiy holsizlik, bosh aylanishi va hushdan ketish holatlari kuzatilganda.
Ajralmalardan noxush hid kelishi va isitma ko'tarilishi (bu infeksiya qo'shilganidan dalolat beradi).

Ko'p beriladigan savollar

Polip o'z-o'zidan tushib ketishi yoki so'rilib ketishi mumkinmi?

Kichik bezli poliplar ba'zan hayz bilan birga tushib ketishi yoki dori ta'sirida kichrayishi mumkin, lekin kalsinatsiyalangan yoki fibroz poliplar faqat jarrohlik yo'li bilan olinadi.

Gisteroskopiyadan keyin homilador bo'lish uchun qancha vaqt kutish kerak?

Odatda shifokorlar bachadon to'liq tiklanishi uchun 3 oydan 6 oygacha vaqt berishadi, bu muddatdan so'ng homiladorlikni rejalashtirish xavfsizdir.

Polip operatsiyasidan keyin u yana qayta chiqishi mumkinmi?

Ha, retsidiv xavfi mavjud, ayniqsa gormonal buzilishlar bartaraf etilmasa yoki polip ildizi bilan olinmasa (gisteroskopiya bu xavfni kamaytiradi).

Operatsiya og'riqlimi va kasalxonada yotish kerakmi?

Gisterorezektopiya umumiy yoki spinal anesteziya ostida qilinadi, shuning uchun bemor og'riq sezmaydi. Ko'pincha bu "bir kunlik jarrohlik" bo'lib, ayol o'sha kunning o'zida uyiga javob beriladi.

Polip har doim saratonga aylanadimi?

Yo'q, poliplarning 95 foizdan ortig'i xavfsizdir, biroq xavfni to'liq inkor etish uchun har bir olingan polip gistologik tekshirilishi shart.

Kundalik hayotda parvarish va ovqatlanish

Endometriy polipi aniqlanganda yoki uni olib tashlash bo'yicha operatsiyadan so'ng hayot tarzi hamda ovqatlanish tartibi organizmning tiklanishida muhim rol o'ynaydi. Poliplarning paydo bo'lishi ko'pincha estrogen gormonining nisbiy ko'pligi (giperestrogeniya) bilan bog'liq bo'lgani sababli, kundalik ratsion aynan gormonal muvozanatni ushlab turishga qaratilishi lozim.

Birinchi navbatda, taomnomada kletchatkaga boy mahsulotlar miqdorini oshirish tavsiya etiladi. Yangi sabzavotlar, mevalar va dukkakli o'simliklar ichak faoliyatini yaxshilaydi, bu esa ortiqcha estrogenlarning organizmdan chiqib ketishiga yordam beradi. Ayniqsa, brokkoli, rangli karam va bryussel karami tarkibidagi indol-3-karbinol moddasi estrogen almashinuvini normallashtirish xususiyatiga ega.

Yog'li kislotalar, xususan, Omega-3 ga boy bo'lgan baliq mahsulotlari, zig'ir urug'i va yong'oqlarni iste'mol qilish yallig'lanish jarayonlarini kamaytiradi. Shu bilan birga, qayta ishlangan go'sht mahsulotlari, trans-yog'lar va shirinliklarni cheklash zarur, chunki ular qonda insulin darajasini ko'tarib, endometriyning haddan tashqari o'sishiga bilvosita turtki berishi mumkin.

Gisteroskopiyadan keyingi dastlabki ikki hafta davomida jismoniy zo'riqishlardan tiyilish lozim. Og'ir yuk ko'tarish, faol sport mashg'ulotlari va keskin harakatlar kichik chanoq a'zolarida qon aylanishining keskin oshishiga va natijada qon ketish xavfiga olib kelishi mumkin. Buning o'rniga, toza havoda sekin yurish va nafas mashqlari tavsiya etiladi.

Shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish ham o'ta muhimdir. Operatsiyadan keyin bachadon bo'yni ma'lum muddat ochiq bo'lishi sababli, infeksiya tushish xavfi mavjud. Shu bois, kamida 15-20 kun davomida vanna qabul qilish, havzalarda cho'milish va saunalarga borish taqiqlanadi. Faqat dushdan foydalanish xavfsiz hisoblanadi.

Keng tarqalgan afsonalar va haqiqatlar

Tibbiyot rivojlanganiga qaramay, endometriy poliplari haqida bemorlar orasida ko'plab noto'g'ri qarashlar mavjud bo'lib, ular ko'pincha davolanish jarayonini kechiktiradi.

Afsona: Poliplar faqat farzand ko'rgan ayollarda yoki menopauza yoshidagilarda uchraydi.
Haqiqat: Endometriy polipi har qanday yoshda, hatto balog'at yoshidagi qizlarda ham uchrashi mumkin. Garchi risk yosh o'tishi bilan ortsa-da, gormonal buzilishlar yosh ayollarda ham polip shakllanishiga sabab bo'ladi.
Afsona: Poliplarni dorilar yoki xalq tabobati usullari bilan tushirib yuborsa bo'ladi.
Haqiqat: Hozirgi kunda xalqaro protokollarda (ACOG, FIGO) poliplarni dori vositalari bilan to'liq yo'qotish imkoniyati tasdiqlanmagan. Dori-darmonlar faqat simptomlarni kamaytirishi yoki operatsiyadan keyin qaytalanishning oldini olishi mumkin. Polip bu anatomik tuzilma bo'lib, uni faqat jarrohlik yo'li bilan olib tashlash samarali hisoblanadi.
Afsona: Polipni olib tashlash bepushtlikka olib keladi.
Haqiqat: Aksincha, polip bachadon ichki bo'shlig'ida "spiral" vazifasini o'tab, embrionning yopishishiga to'sqinlik qiladi. Gisteroskopik polipektomiya - bu homiladorlik imkoniyatini oshiruvchi muolajadir.
Afsona: Agar polip og'rimasa va qon ketmasa, uni davolash shart emas.
Haqiqat: Ko'p hollarda poliplar simptomsiz kechadi. Biroq, har qanday polipning, ayniqsa menopauza davrida, xavfli o'smaga aylanish (malignizatsiya) ehtimoli mavjud. Shuning uchun, polip aniqlanganda uni gistologik tekshirish uchun olib tashlash tavsiya etiladi.
Afsona: Gisteroskopiya juda og'riqli va qiyin operatsiya.
Haqiqat: Zamonaviy gisteroskopiya yengil venoz anesteziya ostida o'tkaziladi. Bemor hech qanday og'riq sezmaydi va muolajadan 2-4 soat o'tgach uyiga javob beriladi.

Klinik amaliyotdan misol

Amaliyotimizda kuzatilgan bir holat endometriy poliplarini o'z vaqtida aniqlash naqadar muhimligini ko'rsatadi. 32 yoshli bemor N. ayollar maslahatxonasiga 2 yil davomida homiladorlik kuzatilmayotgani va hayz sikli o'rtasida oz miqdorda to'q rangli surkaluvchi ajralmalar kelishi shikoyati bilan murojaat qildi.

Bemor avvalroq bir necha bor UTT (UZI) ko'rigidan o'tgan, biroq tekshiruvlar hayz siklining 20-22 kunlarida o'tkazilgani sababli, endometriyning tabiiy qalinlashishi polipni berkitib qo'ygan va u aniqlanmagan. Bizning klinikada UTT tekshiruvi siklning 5-kuni o'tkazilganda, bachadon tubida o'lchami 1,5 sm bo'lgan polip shubha qilindi.

Bemorda gisterorezektoskopiya muolajasi o'tkazildi. Jarayon davomida kamera yordamida polipning aniq joylashuvi ko'rildi va uning "oyoqchasi" elektrokogulyatsiya yordamida ehtiyotkorlik bilan olib tashlandi. Bu usul polipning qayta o'sib chiqmasligini ta'minlaydi, chunki o'sish nuqtasi butunlay yo'q qilinadi.

Olingan material gistologik tekshiruvga yuborildi va bezli-fibroz polip tashxisi tasdiqlandi. Operatsiyadan keyin bemorga 3 oy davomida gormonal fonni tiklovchi terapiya tayinlandi. Quvonarlisi shundaki, davolash yakunlangandan so'ng ikkinchi oyda bemorda tabiiy yo'l bilan homiladorlik yuz berdi. Bu holat polip hatto kichik o'lchamda bo'lsa ham, reproduktiv salomatlikka jiddiy ta'sir ko'rsatishi mumkinligini isbotlaydi.

Davolanishdan keyingi kuzatuv

Gisteroskopiyadan so'ng davolanish jarayoni yakunlangan deb hisoblanmaydi. Operatsiyadan keyingi monitoring asoratlarning oldini olish va kasallik qaytalanishini (residiv) nazorat qilish uchun zarurdir.

Operatsiyadan keyingi birinchi nazorat ko'rigi odatda 7-10 kundan keyin tayinlanadi. Bu vaqtga kelib gistologik tekshiruv natijalari tayyor bo'ladi. Shifokor ushbu natijaga qarab bemorga keyingi davolash rejasini tuzib beradi. Agar polip oddiy tuzilishga ega bo'lsa, qo'shimcha dori-darmonlarsiz faqat kuzatuv kifoya qilishi mumkin. Agar polipda adenomatoz o'zgarishlar (saraton oldi holati) aniqlansa, yanada jiddiyroq gormonal terapiya yoki boshqa choralar ko'riladi.

Dastlabki 6 oy davomida har 3 oyda bir marta UTT nazoratidan o'tish tavsiya etiladi. Tekshiruvni albatta hayz siklining 5-7 kunlarida o'tkazish shart, chunki bu davrda endometriy yupqa bo'ladi va har qanday patologik o'zgarish aniq ko'rinadi.

Shuningdek, operatsiyadan keyingi 1 oy davomida quyidagilarga e'tibor berish lozim:

Jinsiy hayotdan butunlay tiyilish (bachadon shilliq qavati to'liq tiklanishi uchun).
Qinda tamponlardan foydalanmaslik, faqat gigiyenik prokladkalarni qo'llash.
Tana haroratini muntazam o'lchash (isitma ko'tarilishi yashirin yallig'lanishdan darak berishi mumkin).
Ajralmalar rangining o'zgarishi yoki noxush hid paydo bo'lishiga e'tiborli bo'lish.

Agar ayolda poliplar shakllanishiga moyillik bo'lsa (masalan, tuxumdonlar polikistozi yoki semizlik holatlarida), shifokor metabolik jarayonlarni va tana vaznini nazorat qilishni maslahat beradi. Sog'lom turmush tarzi va ginekologning muntazam ko'rigi polip qaytalanish xavfini 80-90 foizga kamaytiradi. Yodingizda bo'lsin, endometriy polipi - bu hukm emas, balki zamonaviy tibbiyot yordamida tez va asoratsiz hal qilinadigan tibbiy holatdir.

Xulosa

Endometriy polipi zamonaviy ayollarda tez-tez uchraydigan, ammo o'z vaqtida aniqlansa, oson davolanadigan kasallikdir.

Eng asosiysi, hayz siklidagi o'zgarishlarga befarq bo'lmaslik va uy sharoitida xalq tabobati usullari bilan davolanishga urinmaslikdir.

Gisteroskopik usul bachadon butunligini saqlab qolgan holda muammoni samarali hal qilish imkonini beradi.

Sog'lig'ingizga mas'uliyat bilan yondashish va mutaxassis ko'rsatmalariga amal qilish uzoq yillik reproduktiv faollik va xotirjamlik garovidir.

Ushbu maqola ma'lumot uchun, shifokor ko'rigini almashtirmaydi.