Bartolinit va Bartolin bezi kistasi: belgilari va davolash

Bartolinit va Bartolin bezi kistasi: belgilari va davolash

Ayollar salomatligi sohasida tashqi jinsiy a'zolarda uchraydigan muammolar ko'pincha noqulaylik va xavotirga sabab bo'ladi.

Bartolin bezining yallig'lanishi va kistasi ginekologik amaliyotda eng ko'p uchraydigan holatlardan biri hisoblanadi.

Ushbu maqolada Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti va xalqaro akusher-ginekologlar federatsiyalari tavsiyalariga asoslanib, kasallikning barcha jihatlarini ko'rib chiqamiz.

Bartolinit va Bartolin bezi kistasi nima

Bartolin bezlari ayol jinsiy a'zolari kirish qismining ikki tomonida, katta jinsiy lablar qalinligida joylashgan juft a'zolardir.

Ushbu bezlarning asosiy vazifasi jinsiy aloqa paytida va kundalik hayotda qin kirish qismini namlab turuvchi maxsus suyuqlik ishlab chiqarishdir.

Har bir bezning uzunligi taxminan 1,5 dan 2 santimetrgacha bo'lgan chiqarish kanali mavjud bo'lib, u orqali suyuqlik tashqariga chiqadi.

Agar ushbu kanal biror sababga ko'ra yopilib qolsa, bez ichida suyuqlik to'plana boshlaydi va Bartolin bezi kistasi hosil bo'ladi.

Kista o'z-o'zidan og'riqsiz bo'lishi mumkin, ammo uning ichiga infeksiya tushsa, yiringli jarayon, ya'ni Bartolinit yoki absess rivojlanadi.

Bartolinit bu bez to'qimalarining va uning atrofidagi kletchatkaning o'tkir yallig'lanishidir.

Sabablar va xavf omillari

Bartolin bezi kistasi va yallig'lanishining asosiy sababi bez chiqarish yo'lining tiqilib qolishidir.

Tiqilib qolishga turli xil mikroorganizmlar sabab bo'lishi mumkin, jumladan ichak tayoqchasi, stafilokokk va streptokokklar.

Shuningdek, jinsiy yo'l bilan yuquvchi infeksiyalar, xususan gonoreya va xlamidiya ham bartolinitning asosiy qo'zg'atuvchilari hisoblanadi.

Shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik bez yo'llariga tashqi muhitdan bakteriyalar tushishiga sharoit yaratadi.

Tor va sintetik ichki kiyimlar kiyish terining nafas olishini qiyinlashtiradi va patogen mikroblar ko'payishi uchun nam muhit yaratadi.

Immun tizimining susayishi, surunkali kasalliklar va organizmdagi boshqa infeksiya o'choqlari ham xavfni oshiradi.

Operatsiyadan keyingi chandiqlar yoki jinsiy a'zolarning mexanik jarohatlari bez yo'lining torayishiga olib kelishi mumkin.

Belgilar

Bartolin bezi kistasi kichik bo'lganda, ayol kishi uni sezmasligi mumkin va u faqat ginekologik ko'rikda aniqlanadi.

Kista kattalashgan sari, jinsiy lablar sohasida bir tomonlama shish yoki dumaloq hosila paydo bo'lishi kuzatiladi.

Yurish paytida, jinsiy aloqa vaqtida yoki o'tirganda noqulaylik va begona jism sezilishi mumkin.

Agar jarayon yallig'lanish (bartolinit) bosqichiga o'tsa, belgilar keskinlashadi.

Birinchi navbatda, kuchli va pulsatsiyalanuvchi (urib turuvchi) og'riq paydo bo'ladi, bu esa harakatlanishni deyarli imkonsiz qiladi.

Yallig'langan soha qizaradi, shishadi va tegib ko'rganda juda og'riqli bo'ladi.

Tana harorati 38-39 darajagacha ko'tarilishi, holsizlik va titroq kuzatilishi mumkin.

Absess (yiringli bo'shliq) shakllanganda, shish o'lchami tovuq tuxumidek kattalashishi mumkin.

Ba'zida absess o'z-o'zidan yorilishi mumkin, bu esa yiring chiqib ketishi natijasida og'riqning vaqtincha kamayishiga olib keladi, lekin bu to'liq sog'ayishni anglatmaydi.

Tashxis (tekshiruvlar)

Bartolinit tashxisi asosan vizual ko'rik va bemor shikoyatlari asosida qo'yiladi.

Ginekologik ko'rikda shifokor shishning joylashishi, rangi, og'riqliligi va konsistensiyasini baholaydi.

Infeksiya qo'zg'atuvchisini aniqlash uchun qin surtmasi va bez kanalidan ajralma olinib, bakterial ekish (bakposev) o'tkaziladi.

Jinsiy yo'l bilan yuquvchi infeksiyalarni (PXR usuli bilan) istisno qilish tashxisning muhim qismidir.

40 yoshdan oshgan ayollarda Bartolin bezi sohasida har qanday hosila aniqlansa, xavfli o'smalarni inkor qilish uchun biopsiya talab qilinishi mumkin.

Umumiy qon tahlili organizmdagi yallig'lanish darajasini aniqlash uchun buyuriladi.

Zarur hollarda, kistritning chuqurligi va atrof-to'qimalar bilan aloqasini bilish uchun kichik chanoq a'zolari ultratovush tekshiruvi (UZI) o'tkaziladi.

Davolash usullari

Bartolin bezi kasalliklarini davolash kista hajmi, og'riq darajasi va yallig'lanish mavjudligiga qarab belgilanadi.

Kichik va bezovta qilmaydigan kistalar uchun shifokor nazorati va kutish taktikasi qo'llanilishi mumkin.

Dori vositalari bilan davolashda asosan antibiotiklar, og'riq qoldiruvchi va yallig'lanishga qarshi preparatlar qo'llaniladi.

Antibiotiklar infeksiyani to'xtatish uchun zarur, biroq ular shakllangan kistani yo'qota olmaydi.

Mahalliy davolash sifatida antiseptik eritmalar bilan vanna qilish yoki maxsus surtmalar tavsiya etilishi mumkin.

Jarrohlik davolash kista tez-tez qaytalanganda yoki absess shakllanganda asosiy usul hisoblanadi.

Oddiy yorib yuborish va yiringni chiqarish ko'pincha kasallikning qaytalanishiga (retsidivga) olib keladi, chunki yara qirralari tez yopishib qoladi.

Zamonaviy ginekologiyada marsupializatsiya operatsiyasi qo'llaniladi, bunda bez kanali uchun yangi yo'l shakllantiriladi.

Yana bir samarali usul - Word-kateter qo'yishdir; bu kichik rezina naycha bo'lib, u kista bo'shlig'ida 4-6 hafta davomida qoladi va doimiy kanal hosil qiladi.

Og'ir va surunkali holatlarda, boshqa usullar yordam bermasa, Bartolin bezi butunlay olib tashlanishi (ekstirpatsiya) mumkin.

Lazer yordamida kistani davolash ham zamonaviy va kam jarohatli usullardan biri sanaladi.

Turmush tarzi bo'yicha tavsiyalar: davolanish davrida jinsiy aloqadan saqlanish, gigiyenaga qat'iy rioya qilish va immunitetni qo'llab-quvvatlash lozim.

Homiladorlik va reproduktiv salomatlikka ta'siri

Homiladorlik davrida organizmdagi gormonal o'zgarishlar va qon aylanishining kuchayishi bartolinit rivojlanish xavfini oshiradi.

Homiladorlikning erta muddatlarida kuchli yallig'lanish homila tushishi yoki rivojlanishdan to'xtashiga sabab bo'lishi mumkin.

Kechki muddatlarda bartolinit muddatidan oldin tug'ruq yoki tug'ruq yo'llari infeksiyasiga olib kelishi xavfi bor.

Homilador ayollarda jarrohlik aralashuvi faqat o'tkir yiringli jarayon bo'lgandagina, mahalliy og'riqsizlantirish ostida amalga oshiriladi.

Bartolin bezi kistasi tug'ruq jarayoniga to'sqinlik qilishi mumkin, agar u juda katta bo'lsa, shuning uchun uni tug'ruqqacha davolash maqsadga muvofiqdir.

Kasallik o'z vaqtida va to'g'ri davolansa, u ayolning kelgusida homilador bo'lish qobiliyatiga ta'sir qilmaydi.

Biroq, bez butunlay olib tashlansa, qinning namlanishi kamayishi va bu jinsiy hayotda ma'lum noqulayliklar tug'dirishi mumkin.

Profilaktika

Bartolinitning oldini olish uchun eng birinchi qoida - bu shaxsiy va jinsiy gigiyenaga rioya qilishdir.

Har kuni tashqi jinsiy a'zolarni toza suv yoki maxsus pH-neytral vositalar bilan yuvish tavsiya etiladi.

Jinsiy aloqa paytida to'siqli kontratseptsiya usullaridan (prezervativ) foydalanish infeksiyalardan himoyalanishning eng samarali yo'lidir.

Sintetik va juda tor ichki kiyimlardan voz kechib, paxtali va qulay kiyimlarga ustunlik berish lozim.

Organizmdagi har qanday infeksiya o'choqlarini (karies, tonzillit va boshqalar) o'z vaqtida davolash muhimdir.

Yiliga kamida bir marta ginekologik ko'rikdan o'tish kasallikni erta bosqichda aniqlash imkonini beradi.

Immunitetni mustahkamlash, to'g'ri ovqatlanish va zararli odatlardan voz kechish organizmning chidamliligini oshiradi.

Har qanday noqulaylik yoki shish sezilganda, o'zboshimchalik bilan davolanishga urinmaslik kerak.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Jinsiy lablar sohasida keskin shish va qizarish paydo bo'lganda.

Og'riq shu qadar kuchli bo'lsaki, u o'tirish, yurish yoki uxlashga xalaqit bersa.

Tana harorati ko'tarilib, umumiy holsizlik va titroq kuzatilganda.

Kista sohasidan o'z-o'zidan yiringli yoki qonli suyuqlik ajralishi boshlanganda.

Uy sharoitida qo'llanilgan muolajalar 2-3 kun ichida samara bermasa.

40 yoshdan oshgan ayollarda har qanday yangi paydo bo'lgan hosila aniqlansa.

Homiladorlik davrida hatto og'riqsiz kichik shish sezilsa ham shifokorga borish shart.

Ko'p beriladigan savollar

1. Bartolin bezi kistasi o'z-o'zidan so'rilib ketishi mumkinmi?

Kichik hajmdagi kistalar bez yo'li qayta ochilsa so'rilib ketishi mumkin, lekin ko'pincha ular uzoq vaqt saqlanib qoladi yoki yallig'lanadi.

2. Bartolinitni uy sharoitida xalq tabobati bilan davolasa bo'ladimi?

Yallig'lanishning ilk bosqichida vanna qilish yordam berishi mumkin, lekin yiringli absess bo'lsa, xalq tabobati xavflidir va asoratlarga olib kelishi mumkin.

3. Kista yorilganda nima qilish kerak?

Agar kista yoki absess o'z-o'zidan yorilsa, bu sohani antiseptik bilan tozalab, darhol shifokorga murojaat qilish zarur, chunki to'liq tozalanmasa qayta yiringlaydi.

4. Bartolinit jinsiy aloqa orqali yuqadimi?

Kasallikning o'zi yuqumli emas, lekin unga sabab bo'lgan infeksiyalar (gonoreya, xlamidiya) jinsiy aloqa orqali yuqishi mumkin.

5. Operatsiyadan keyin kasallik yana qaytalanishi mumkinmi?

Ha, agar faqat kista yorib qo'yilsa, qaytalanish ehtimoli yuqori; marsupializatsiya yoki Word-kateter usuli qo'llanilganda bu xavf minimal bo'ladi.

Xulosa

Bartolinit va Bartolin bezi kistasi to'g'ri yondashuv bilan muvaffaqiyatli davolanadigan kasalliklardir.

Eng muhimi, kasallik belgilarini e'tiborsiz qoldirmaslik va o'z vaqtida mutaxassis yordamiga murojaat qilishdir.

Zamonaviy tibbiyot usullari kasallikni kam og'riqli va asoratsiz davolash imkonini beradi.

Shaxsiy gigiyena va sog'lom turmush tarziga rioya qilish ushbu noqulay kasallikdan saqlanishning eng yaxshi yo'lidir.

O'z salomatligingizga mas'uliyat bilan yondashing va muntazam profilaktik ko'riklarni kanda qilmang.

Ushbu maqola ma'lumot uchun, shifokor ko'rigini almashtirmaydi.

ashuvlar faqat hayotiy ko'rsatmalar bo'lganda va homila uchun minimal xavf bilan amalga oshiriladi. Shuning uchun homiladorlikni rejalashtirish bosqichida barcha surunkali infeksiya o'choqlarini davolash o'ta muhimdir.

Turmush tarzi va ovqatlanish bo'yicha amaliy maslahatlar

Bartolinitning qaytalanishini oldini olish va organizmning tiklanish jarayonini tezlashtirish uchun kundalik odatlarni o'zgartirish lozim.

• Ichki kiyim tanlovi: Faqat tabiiy paxta (xlopok) matosidan tayyorlangan, havo o'tkazuvchan ichki kiyimlarni tanlang. Tor va qin sohasini siquvchi "stringi" kabi modellardan voz keching.
• Shaxsiy gigiyena: Kuniga kamida ikki marta iliq suv bilan yuvinishni odat qiling. Bunda pH muvozanati buzilmagan, ginekologlar tomonidan tavsiya etilgan maxsus gellar yoki oddiy toza suvdan foydalaning.
• Ovqatlanish ratsioni: Yallig'lanish jarayonlarini kamaytirish uchun ratsiondan shirinliklar, achchiq ziravorlar va dudlangan mahsulotlarni vaqtincha chiqarib tashlang. Ular shilliq qavatlarning ta'sirlanishiga sabab bo'lishi mumkin.
• Vitaminlarga boy mahsulotlar: Immunitetni ko'tarish uchun C vitamini (na'matak, sitrus mevalar), sink va oqsillarga boy taomlarni iste'mol qiling.
• Suv balansi: Kuniga kamida 1,5-2 litr toza suv ichish organizmdan toksinlarni tezroq chiqib ketishiga yordam beradi.
• Jismoniy faollik: Kasallikning o'tkir davrida sport bilan shug'ullanishni to'xtating, ayniqsa velosiped haydash yoki ot minish kabi chov sohasiga bosim beruvchi mashqlar taqiqlanadi.

Afsonalar va haqiqatlar

Bartolin bezi kasalliklari haqida ayollar o'rtasida ko'plab noto'g'ri tushunchalar mavjud:

1. Afsona: Kistani uy sharoitida igna bilan yorish yoki siqib chiqarish mumkin.

Haqiqat: Bu o'ta xavfli! Bunday harakat qon aylanish tizimiga infeksiya tushishiga (sepsis) va og'ir asoratlarga olib kelishi mumkin.

2. Afsona: Bartolinit faqat tartibsiz jinsiy hayot kechiruvchilarda uchraydi.

Haqiqat: Kasallik shaxsiy gigiyena buzilishi, immunitet pasayishi yoki hatto oddiy ichak tayoqchasi tushishi natijasida bokira qizlarda ham uchrashi mumkin.

3. Afsona: Agar kista og'rimasa, uni davolash shart emas.

Haqiqat: Kichik kista istalgan vaqtda, ayniqsa shamollash yoki stress paytida yiringli absessga aylanishi mumkin. Shuning uchun shifokor nazorati shart.

4. Afsona: Bartolin bezini olib tashlash jinsiy hayotni tugatadi.

Haqiqat: Bezning olib tashlanishi jinsiy moyillik yoki sezuvchanlikka ta'sir qilmaydi, faqat qinning tabiiy namlanishi biroz kamayishi mumkin, buni lubrikantlar bilan hal qilsa bo'ladi.

5. Afsona: Xalqona damlamalar (romashka, margansovka) kistani butkul yo'qotadi.

Haqiqat: Ular faqat yuzaki antiseptik ta'sir ko'rsatadi, ammo bez ichidagi yopiq kanalni ochishga yoki shakllangan kistani so'rilib ketishiga yordam bera olmaydi.

Bemorlar uchun shifokor maslahati

Agar sizda Bartolin bezi sohasida noqulaylik paydo bo'lsa, quyidagi tavsiyalarga amal qiling:

• Vaqtni boy bermang: Shish paydo bo'lgan zahoti ginekologga murojaat qiling. Kasallikni boshlang'ich davrida dori-darmon bilan to'xtatish osonroq.
• O'z-o'zini davolashdan qoching: Har qanday antibiotik yoki surtmani shifokor tayinisiz ishlatish simptomlarni "yashirishi" va kasallikni surunkali shaklga o'tkazishi mumkin.
• Hamkoringizni ham tekshirtiring: Agar bartolinit sababi jinsiy infeksiya bo'lsa, hamkoringiz bilan birga davolanishingiz shart, aks holda qayta zararlanish (reinfeksiya) yuz beradi.
• Operatsiyadan qo'rqmang: Agar shifokor Word-kateter yoki marsupializatsiya tavsiya qilsa, rozi bo'ling. Bu usullar kasallikning qaytalanish xavfini 5-10% gacha kamaytiradi.
• Reabilitatsiyaga e'tibor bering: Operatsiyadan keyin 1 oy davomida issiq vanna, sauna va hovuzlarga borishdan saqlaning.

Qo'shimcha savol-javoblar

1. Bartolin bezi kistasi o'z-o'zidan so'rilib ketishi mumkinmi?

Juda kam hollarda, agar kanal o'z-o'zidan ochilib ketsa, kista kichrayishi mumkin. Biroq, ko'pincha u saqlanib qoladi yoki takroriy yallig'lanish beradi. Shuning uchun shifokor ko'rigi zarur.

2. Word-kateter o'rnatilgandan so'ng kundalik hayotda cheklovlar bormi?

Kateter o'rnatilgandan keyin dastlabki 2-3 kun biroz noqulaylik bo'lishi mumkin. Keyinchalik ayol odatdagi hayot tarziga qaytadi, faqat jinsiy aloqa va og'ir jismoniy mehnat kateter olib tashlanmaguncha taqiqlanadi.

3. Bartolinit tug'ruq jarayoniga qanday ta'sir qiladi?

Agar tug'ruq vaqtida o'tkir yiringli bartolinit bo'lsa, bu tug'ruq yo'llarining yirtilishi va chaqaloqning infeksiyalanish xavfini oshiradi. Bunday holda shifokorlar tug'ruqdan oldin absessni sanatsiya qilishadi yoki ko'rsatmaga ko'ra operativ yondashishadi.

4. Surunkali bartolinitni butunlay davolash mumkinmi?

Ha, zamonaviy jarrohlik usullari (marsupializatsiya yoki bezni ekstirpatsiya qilish) yordamida ushbu muammodan butunlay qutulish mumkin. Asosiysi, sababchi infeksiyani aniqlash va immunitetni mustahkamlashdir.