Bakterial vaginoz: belgilari, sabablari va davolash

Ayollar salomatligi juda nozik va murakkab tizim bo'lib, uning asosi jinsiy a'zolardagi mikrobiologik muvozanatga tayanadi.

Bakterial vaginoz bugungi kunda reproduktiv yoshdagi ayollar o'rtasida eng ko'p uchraydigan ginekologik muammolardan biri hisoblanadi.

Ko'pincha bu holat noto'g'ri tushuniladi va oddiy infeksiya yoki gigiyena yetishmasligi deb qabul qilinadi, biroq tibbiy nuqtai nazardan bu ancha chuqurroq jarayondir.

Ushbu maqolada biz bakterial vaginozning mohiyati, uning kelib chiqish sabablari va zamonaviy tibbiyot taklif etayotgan davolash usullarini batafsil ko'rib chiqamiz.

Bakterial vaginoz nima

Bakterial vaginoz bu qin mikroflorasining buzilishi bilan bog'liq bo'lgan yuqumli bo'lmagan sindromdir.

Sog'lom ayol qinida normal sharoitda sut kislotasi ishlab chiqaruvchi laktobakteriyalar ustunlik qiladi.

Ushbu laktobakteriyalar vodorod periks ishlab chiqarib, qinda kislotali muhitni saqlaydi va zararli mikroblarning ko'payishiga yo'l qo'ymaydi.

Bakterial vaginozda laktobakteriyalar soni keskin kamayadi va ularning o'rnini turli xil anaerob bakteriyalar egallaydi.

Bu holat klassik ma'noda yallig'lanish kasalligi emas, balki ekotizimning buzilishi yoki disbakteriozidir.

Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, dunyo bo'ylab ayollarning qariyb o'ttiz foizi hayoti davomida kamida bir marta ushbu holatga duch keladi.

Sabablar va xavf omillari

Bakterial vaginozning aniq bir qo'zg'atuvchisi yo'q, u har doim ko'plab mikroorganizmlarning birgalikdagi ta'sirida rivojlanadi.

Eng asosiy sabab qinning kislotali muhiti o'zgarishi va laktobakteriyalarning nobud bo'lishidir.

Bunga olib keluvchi omillardan biri sifatida qinni dush qilish yoki shprits yordamida yuvishni ko'rsatish mumkin.

Ko'pgina ayollar qinni ichki tomondan yuvishni gigiyena deb hisoblashadi, aslida esa bu foydali mikroflorani yuvib yuboradi.

Jinsiy sheriklarning tez-tez almashishi yoki yangi jinsiy sherik paydo bo'lishi ham qin mikroflorasiga begona bakteriyalar kirishiga va muvozanat buzilishiga sabab bo'ladi.

Antibiotiklarni nazoratsiz va tez-tez qabul qilish nafaqat ichak, balki qin mikroflorasini ham izdan chiqaradi.

Gormonal o'zgarishlar, ayniqsa hayz sikli davridagi tebranishlar yoki gormonal dorilar qin shilliq qavatining holatiga ta'sir qiladi.

Immunitetning pasayishi, surunkali stress va noto'g'ri ovqatlanish ham organizmning himoya qobiliyatini susaytiradi.

Sintetik ichki kiyimlar kiyish va gigiyenik prokladkalardan noto'g'ri foydalanish havo aylanishini yomonlashtirib, anaerob bakteriyalar uchun qulay sharoit yaratadi.

Shuningdek, mis saqlovchi bachadon ichi vositalari (spirallar) ayrim ayollarda bakterial vaginoz xavfini oshirishi mumkin.

Belgilar

Bakterial vaginozning eng o'ziga xos belgisi bu qindan keladigan noodatiy ajralmalardir.

Ajralmalar odatda oqish yoki kulrang rangda bo'lib, suyuq va bir xil konsistensiyaga ega bo'ladi.

Eng xarakterli alomat bu ajralmalardan keladigan yoqimsiz, o'tkir baliq hidi hisoblanadi.

Bu hid ko'pincha jinsiy aloqadan so'ng yoki hayz paytida yanada kuchayadi, chunki ishqoriy muhit bakterial metabolitlarning parchalanishini tezlashtiradi.

Ayrim ayollarda qinda qichishish, achishish yoki noqulaylik hissi paydo bo'lishi mumkin.

Siydik chiqarish paytida yengil og'riq yoki achishish ham ba'zan kuzatiladi, garchi bu asosiy belgi bo'lmasa-da.

Shuni ta'kidlash kerakki, bakterial vaginoz bilan kasallangan ayollarning qariyb yarmi hech qanday aniq belgilarni sezmasligi mumkin.

Bunday holatlarda kasallik profilaktik ko'riklar paytida tasodifan aniqlanadi.

Tashxis (tekshiruvlar)

Tashxis qo'yish uchun ginekolog shifokor avvalo bemorning shikoyatlarini tinglaydi va klinik ko'rik o'tkazadi.

Klinik tekshiruv vaqtida shifokor Amsel mezonlari deb ataladigan testlar to'plamidan foydalanadi.

Birinchidan, ajralmalarning tashqi ko'rinishi va miqdori baholanadi.

Ikkinchidan, qin muhitining vodorod ko'rsatkichi (pH) aniqlanadi; odatda bakterial vaginozda pH 4.5 dan yuqori bo'ladi.

Uchinchidan, amin testi o'tkaziladi, bunda ajralmaga maxsus eritma qo'shilganda baliq hidi kuchayishi tekshiriladi.

To'rtinchidan, mikroskop ostida surtma tekshirilganda "kalit hujayralar" (bakteriyalar bilan qoplangan epiteliy hujayralari) borligi aniqlanadi.

Zamonaviy laboratoriyalarda Nugent shkalasi bo'yicha gramm usulida bo'yalgan surtmalarni baholash ham keng qo'llaniladi.

Shuningdek, ko'p komponentli PZR (polimeraza zanjirli reaksiya) testlari yordamida bakteriyalarning miqdoriy nisbatini aniqlash mumkin.

Faqatgina oddiy surtma tahlili har doim ham to'liq manzarani ko'rsatib bermasligi mumkin, shuning uchun kompleks yondashuv muhim.

Davolash usullari

Bakterial vaginozni davolashdan asosiy maqsad patogen bakteriyalar sonini kamaytirish va normal mikroflorani tiklashdir.

• Dori vositalari bilan davolash:

Asosiy davolash kursi anaerob bakteriyalarga qarshi samarali bo'lgan maxsus antibiotiklar va mikroblarga qarshi vositalardan iborat.

Bu dorilar tabletka shaklida ichishga yoki qin ichiga yuboriladigan shamchalar (supozitoriy) va kremlar shaklida buyuriladi.

Davolash muddati va sxemasi shifokor tomonidan individual belgilanadi, o'zboshimchalik bilan dorilarni to'xtatish kasallikning qaytalanishiga olib keladi.

Ikkinchi bosqichda ko'pincha qin muhitini kislotali qilish uchun sut kislotasi saqlovchi vositalar tavsiya etiladi.

Shuningdek, tarkibida laktobakteriyalar bo'lgan probiotiklar ham mahalliy yoki umumiy qo'llanilishi mumkin.

• Jarrohlik usullari:

Bakterial vaginoz jarrohlik yo'li bilan davolanadigan kasallik emas, chunki bu mikrobiologik muammodir.

• Turmush tarzi va parvarish:

Davolanish davrida va undan keyin paxtali matodan tayyorlangan ichki kiyimlarni tanlash lozim.

Qinni dush qilishdan butunlay voz kechish kerak, chunki bu shifo jarayonini sekinlashtiradi.

Parhezda shakarni va xamir ovqatlarni kamaytirish, ko'proq tabiiy qatiq va sut mahsulotlarini iste'mol qilish tavsiya etiladi.

Davolash kursi tugagunga qadar jinsiy aloqadan tiyilish yoki to'siq usullaridan (prezervativ) foydalanish maqsadga muvofiqdir.

Homiladorlik va reproduktiv salomatlikka ta'siri

Bakterial vaginoz homilador ayollar uchun alohida e'tibor talab qiladigan holatdir.

Bu muvozanatning buzilishi homiladorlikning muddatidan oldin to'xtashi yoki erta tug'ruq xavfini oshirishi mumkin.

Shuningdek, qog'onoq pardalarining vaqtidan oldin yorilishi va tug'ruqdan keyingi endometrit (bachadon yallig'lanishi) xavfi yuqori bo'ladi.

Homiladorlikni rejalashtirish bosqichida ushbu holatni aniqlash va davolash juda muhimdir.

Reproduktiv salomatlik nuqtai nazaridan, bakterial vaginoz boshqa jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiyalarni yuqtirib olish ehtimolini oshiradi.

Masalan, xlamidiya, gonoreya va hatto OIV infeksiyasiga nisbatan organizmning himoyasi susayadi.

Surunkali davolanmagan vaginoz kichik tos a'zolarining yallig'lanish kasalliklariga zamin yaratishi mumkin, bu esa o'z navbatida bepushtlikka sabab bo'lishi mumkin.

Profilaktika

Bakterial vaginozning oldini olish uchun birinchi navbatda to'g'ri gigiyena qoidalariga rioya qilish shart.

Jinsiy a'zolarni faqat tashqi tomondan, iliq suv yoki maxsus pH-neytral vositalar bilan yuvish lozim.

Haddan tashqari ko'p atirlangan sovunlar, gel va aerozollardan foydalanmaslik kerak.

Jinsiy hayotda barqarorlik va himoyalangan aloqa muhim o'rin tutadi.

Antibiotiklar qabul qilganda albatta mikroflorani himoya qiluvchi qo'shimcha choralarni shifokor bilan maslahatlashish zarur.

Immunitetni mustahkamlash, ya'ni yetarli uyqu, vitaminlarga boy taomlar va jismoniy faollik ham muhim profilaktik omildir.

Hayz paytida tampon va prokladkalarni tez-tez (har 3-4 soatda) almashtirish lozim.

Yiliga kamida ikki marta profilaktik ginekologik ko'rikdan o'tish kasallikni erta aniqlash imkonini beradi.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Agar sizda qindan keladigan ajralmalar rangi va hidi keskin o'zgargan bo'lsa, kechiktirmasdan shifokorga boring.

Jinsiy a'zolar sohasida kuchli qichishish, shish yoki qizarish paydo bo'lganda.

Qorinning pastki qismida simillagan yoki o'tkir og'riqlar kuzatilganda.

Tana haroratining asossiz ko'tarilishi ginekologik muammolar bilan birga kechganda.

Jinsiy aloqa paytida yoki undan keyin og'riq va noqulaylik sezilganda.

Homiladorlik davrida har qanday noodatiy ajralma kuzatilsa, bu zudlik bilan tekshiruvni talab qiladi.

O'z-o'zini davolash yoki xalq tabobati usullaridan foydalanish kasallikni surunkali shaklga o'tkazib yuborishi mumkinligini unutmang.

Ko'p beriladigan savollar

• Bakterial vaginoz jinsiy yo'l bilan yuqadigan kasallikmi?

Yo'q, bu kasallik jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiyalar sirasiga kirmaydi, lekin jinsiy hayot tarzi uning rivojlanishiga ta'sir qilishi mumkin.

• Erkak sherikni ham davolash kerakmi?

Odatda erkak sherikni davolash talab etilmaydi, chunki bu ayol qinidagi mikroflora buzilishidir, biroq ayrim hollarda shifokor boshqacha qaror qabul qilishi mumkin.

• Bakterial vaginoz o'z-o'zidan o'tib ketishi mumkinmi?

Ba'zida organizm muvozanatni o'zi tiklashi mumkin, lekin ko'pincha davolanmagan holatlar asoratlarga yoki surunkali jarayonga olib keladi.

• Bu kasallik bepushtlikka sabab bo'ladimi?

Bevosita sabab bo'lmaydi, lekin u chaqirgan yallig'lanish asoratlari bachadon naychalarining o'tkazuvchanligiga ta'sir qilib, bepushtlik xavfini oshirishi mumkin.

• Dush qilish (sprinsevaniye) foydalimi?

Mutlaqo yo'q, zamonaviy ginekologiya dush qilishni zararli deb hisoblaydi, chunki u sog'lom mikroflorani butunlay yo'q qiladi.

Kundalik hayotda parvarish va ovqatlanish

Bakterial vaginozni muvaffaqiyatli davolash va uning qaytalanishini oldini olishda nafaqat dori vositalari, balki ayolning kundalik turmush tarzi va gigiyena odatlari ham hal qiluvchi ahamiyatga ega. JSST tavsiyalariga ko'ra, qin mikroflorasi tashqi ta'sirlarga juda sezgir bo'lib, noto'g'ri parvarish foydali laktobakteriyalar sonining kamayishiga olib keladi.

Eng avvalo, intim gigiyena vositalarini tanlashga ehtiyotkorlik bilan yondashish lozim. Ishqoriy sovunlar va xushbo'y hidli dush gellari qinning tabiiy kislotali muhitini (pH 3.8-4.5) buzadi. Buning o'rniga faqat suvdan yoki tarkibida sut kislotasi bo'lgan, neytral pH darajasiga ega maxsus vositalardan foydalanish tavsiya etiladi.

Ichki kiyim tanlashda sintetik matolardan voz kechib, 100 foizli paxta tolali matolarga ustunlik berish kerak. Sintetik matolar havo aylanishini cheklaydi va namlikni to'playdi, bu esa anaerob bakteriyalarning ko'payishi uchun qulay issiqxona effektini yaratadi. Shuningdek, kundalik prokladkalardan (daily pads) voz kechish yoki ularni har 2-3 soatda almashtirish lozim, chunki ular ham namlik va bakteriyalar to'planishiga sabab bo'ladi.

Ovqatlanish ratsioni qin mikrobiomasiga bilvosita ta'sir ko'rsatadi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, shakar va tez hazm bo'ladigan uglevodlarni ko'p iste'mol qilish shartli patogen floraning o'sishiga yordam berishi mumkin. Ratsionga tarkibida tabiiy probiotiklar bo'lgan mahsulotlarni, masalan, uy sharoitida tayyorlangan qatiq, kefir va tuzlangan karam kabilarni kiritish foydalidir.

Shuningdek, organizmda rux (zinc), A, C va E vitaminlari yetishmovchiligi immunitetni pasaytirib, bakterial vaginozning tez-tez qaytalanishiga (retsidiv) sabab bo'lishi mumkin. Kletchatkaga boy sabzavotlar va ko'katlar ichak mikroflorasini yaxshilaydi, bu esa o'z navbatida urogenital soha sog'lig'i bilan chambarchas bog'liqdir.

Keng tarqalgan afsonalar va haqiqatlar

Bakterial vaginoz haqida aholi orasida va hatto ayrim noto'g'ri axborot manbalarida ko'plab yanglish tushunchalar mavjud. Bu afsonalar ko'pincha noto'g'ri tashxis qo'yishga va davolashning kechikishiga sabab bo'ladi.

• Afsona: Bakterial vaginoz — bu jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiya (JYYI).
• Haqiqat: Bu JYYI emas, balki qinning normal mikroflorasining buzilishi (disbioz) hisoblanadi. Garchi jinsiy faol ayollarda ko'proq uchrasa-da, u jinsiy aloqada bo'lmagan qizlarda ham rivojlanishi mumkin. Shu sababli, ko'p hollarda erkak sherikni davolash talab etilmaydi.
• Afsona: Qinni dush qilish (sprintsevaniya) ichki qismni tozalaydi va hidni yo'qotadi.
• Haqiqat: Aksincha, dush qilish bakterial vaginoz rivojlanishining asosiy omillaridan biridir. U foydali laktobakteriyalarni yuvib yuboradi va zararli bakteriyalarning yuqori jinsiy a'zolarga (bachadon va naylarga) ko'tarilishiga yo'l ochadi.
• Afsona: Agar ajralmalar hidi bo'lmasa, demak bu bakterial vaginoz emas.
• Haqiqat: Garchi baliq hidi kasallikning o'ziga xos belgisi bo'lsa-da, taxminan 50 foiz holatlarda kasallik simptomlarsiz yoki faqat rangli ajralmalar bilan kechishi mumkin.
• Afsona: Bakterial vaginozni faqat xalq tabobati va o'tlar bilan davolash mumkin.
• Haqiqat: Moychechak yoki boshqa o'tlar bilan yuvinish vaqtincha yengillik berishi mumkin, ammo ular anaerob bakteriyalarni (masalan, Gardnerella vaginalis) yo'q qila olmaydi. Faqatgina dalillarga asoslangan antibiotik terapiyasi kasallikni to'liq bartaraf etadi.
• Afsona: BV homiladorlikka ta'sir qilmaydi.
• Haqiqat: Davolanmagan bakterial vaginoz homiladorlik paytida muddatidan oldin tug'ruq, qog'onoq pardalarining vaqtidan oldin yorilishi va tug'ruqdan keyingi endometrit kabi asoratlarga sabab bo'lishi mumkin.

Klinik amaliyotdan misol

Klinik amaliyotimda tez-tez uchraydigan holatlardan biri: 28 yoshli bemor ayol, surunkali qaytalanuvchi qin ajralmalari va noxush hid shikoyati bilan murojaat qildi. U oxirgi olti oy davomida uch marta o'z-o'zini davolashga harakat qilgan va dorixonadan turli xil antifungal (zamburug'ga qarshi) shamchalarni sotib olgan.

Ko'rik davomida va mikroskopik tahlil natijasida (Amsel kriteriyalari bo'yicha) bemorda sut kislotali bakteriyalarning keskin kamayganligi va "kllyuchevie kletki" (kalit hujayralar) mavjudligi aniqlandi. Bemor o'zini "molochnitsa" (kandidoz) deb o'ylab, noto'g'ri dori vositalarini qo'llagani sababli kasallik surunkali shaklga o'tgan edi.

Davolash sxemasi sifatida mahalliy metronidazol geli va tana umumiy qarshiligini oshiruvchi tavsiyalar berildi. Birinchi bosqichda patogen flora yo'qotildi, ikkinchi bosqichda esa qin muhitini tiklash uchun laktobakteriyalar saqlovchi preparatlar tayinlandi.

Ushbu holat shuni ko'rsatadiki, ayollar ko'pincha har qanday ajralmani zamburug'li infeksiya bilan adashtiradilar. Noto'g'ri qo'llanilgan antifungal preparatlar esa bakterial muvozanatni yanada yomonlashtiradi. To'g'ri qo'yilgan tashxis va bosqichma-bosqich davolash bemorning bir necha yillik muammosini 10 kun ichida hal qilish imkonini berdi.

Bemorga davolanishdan so'ng gigiyena qoidalariga rioya qilish, kundalik prokladkalardan voz kechish va qin dushini to'xtatish bo'yicha individual maslahatlar berildi. Olti oylik kuzatuv natijasida kasallik qaytalamadi.

Davolanishdan keyingi kuzatuv

Bakterial vaginozni davolash kursi yakunlangandan so'ng, natijani mustahkamlash va retsidivlarning oldini olish uchun kuzatuv davri muhim hisoblanadi. Odatda, simptomlar yo'qolishi bilan davolanish tugadi deb hisoblanadi, biroq mikrobiotsenozning to'liq tiklanishi ko'proq vaqt talab qiladi.

Davolash kursi tugaganidan 7-10 kun o'tgach, ginekolog qabuliga qayta borish va nazorat surtmasini (mazok) topshirish tavsiya etiladi. Bu tanlangan terapiyaning samaradorligini baholash va qinda foydali flora tiklanishni boshlaganini tasdiqlash uchun zarur. Agar ayolda kasallik yiliga 3 martadan ko'p takrorlansa, shifokor uzoq muddatli "qo'llab-quvvatlovchi" sxemalarni tayinlashi mumkin.

Davolanishdan keyingi dastlabki ikki hafta davomida jinsiy aloqadan saqlanish yoki to'siq usullaridan (prezervativ) foydalanish maqsadga muvofiqdir. Bu qin shilliq qavatining to'liq tiklanishiga va tashqi mikrobial yuklamaning kamayishiga yordam beradi.

Shuningdek, antibiotiklar qabul qilingandan keyin nafaqat qin, balki ichak mikroflorasiga ham e'tibor qaratish lozim. Shifokor tavsiyasiga ko'ra probiotiklar va prebiyotiklar kursi ichilishi, mahalliy eubiotiklardan foydalanilishi mumkin. Bu kompleks yondashuv patogen bakteriyalarning qayta ko'payishiga yo'l qo'ymaydi.

Ayol o'z salomatligini kuzatishda davom etishi va ajralmalar miqdori, rangi yoki hididagi har qanday o'zgarishga e'tiborli bo'lishi kerak. Hayz siklining o'rtasida yoki hayzdan keyin darhol pH-test chiziqchalaridan foydalangan holda qin muhitini mustaqil tekshirib turish ham samarali usul hisoblanadi. Agar pH ko'rsatkichi 4.5 dan yuqori bo'lsa, bu hali simptomlar boshlanmasdan turib shifokorga murojaat qilish uchun signaldir.

Oxirgi bosqichda, ayol o'zining immun tizimini mustahkamlashi, surunkali stressdan qochishi va uyqu rejimiga amal qilishi kerak, chunki umumiy salomatlik holati mahalliy immunitet bilan uzviy bog'liqdir. Bakterial vaginoz — bu faqatgina ginekologik muammo emas, balki butun organizmdagi muvozanatning ko'zgusidir.

Xulosa

Bakterial vaginoz - bu ayol organizmidagi ichki muvozanatning buzilishi haqidagi signaldir.

Garchi u hayot uchun bevosita xavf tug'dirmasa-da, hayot sifatini sezilarli darajada pasaytiradi va reproduktiv salomatlikka tahdid soladi.

Zamonaviy tibbiyot ushbu muammoni tez va samarali hal qilish imkoniga ega, asosiysi o'z vaqtida mutaxassisga murojaat qilishdir.

Sog'lom turmush tarzi, to'g'ri gigiyena va muntazam tibbiy ko'riklar har bir ayolning salomatlik garovidir.

O'z tanangizga e'tiborli bo'lish va noqulaylik belgilarini e'tiborsiz qoldirmaslik uzoq yillik salomatlikni ta'minlaydi.

Ushbu maqola ma'lumot uchun, shifokor ko'rigini almashtirmaydi.